een alternatief voor 'de waan van de dag'

Tag: Drents

9 november: Zinnig, een nei Drents tiedschrift.

drentse-vlagZaoterdag lag d’r een nei tiedschrift in mien brievenbus. “Zinnig” is de titel.
In de colofon stiet: Zinnig is een uutgave van het Huus van de Taol/Het Drentse Boek en verschient zes keer in ’t jaor. Zinnig is hét tiedschrift veur iederiene die wat hef met Drenthe, Drenten én de streektaol.

Veur mij dus, dat is wal dudelijk.
Het komp in de plek van twee aandere tiedschriften: Maandewark/Oeze volk en De zinnigTaolkrant.
Maandagmorgen bin ik d’r ies uutgebreid veur gaon zitten. Wat stiet d’r in?
– Een dubbel-interview met Hennie Kuijer en Leonie van der Werf, de vertrekkende en neie prissentratrice van Hemmeltied bij RTV Drenthe.
– Een colomn van een Drentse die in Noord-Amerika woont.
– Het woord ‘hemmeln’ wordt bespreuken deur Abel Darwinkel.
– Gedichten en körte verhalen (ze nuumt het poëzie en proza)
– Een column van Tieme Woldman over muziek/theater etc.
– Een recept veur een runderstoof met eerappelpuree
– Een puzzeltie, een stripverhaaltie en de rubriek “Van wel bin ie d’r iene?”

Ien van de mooiste dingen vun ik de column van Martije, die hielemaol niet goed wordt van al die buut’nlaandse woorden in oonze taol en van die hippe letters die a’j tegenwoordig in huus zetten kunt.
H O M E  en zo.
Zij koch hiel recalcitrant de letters h.o.e.t.s. en zet die groot veur ’t raam.
T H O E S.
“Want ik ben thoes, verdikke, niet home.” schref ze.
Gniezend lees ik zun verhaal, want o, wat bin ik het met heur iens…..

Wat ik nou ik huus kregen heb is het zogenaamde ‘nulde’ nummer van Zinnig.
In meert 2017 komp het eerste officiële nummer uut.
Bi’j ok beneid? Ie kunt een gratis exemplaar 0phalen bij het Huus van de Taol in Beilen.
Op de website van het Huus van de Taol >>> ku’j het blad ok digitaal bekieken en lees ie meer informatie over abonnementen enzo.

Mooi blad. Net wat veur mij. En veur iederiene die net as ik ‘wat hef met Drenthe, Drenten en de streektaol‘. Ik neem alvast een abonnement.

Reageren

8 december: Sûkerbôle

Op 20 november schreef Gerard over zijn pogingen om met een Friese meneer te praten in het ziekenhuis. Naar aanleiding daarvan stuurde een bevriend echtpaar uit Woudsend een kaart met een Friese tekst met daarin de opmerking dat de kaart bedoeld was om Gerard’s Fries nog wat te verfijnen…..ja hoor, ja.

Van haar had ik enige tijd geleden ook al een Fries suikerbrood-pakket gekregen van de molen ’t Lam in Woudsend >>>. En een Friese kruidkoek- pakket. De kruidkoek is al lang op, maar het suikerbrood pakket bleef steeds maar liggen, omdat het zoveel werk was. Mixen, laten rijzen, dit er door, laten rijzen, opnieuw kneden, dat er door, opnieuw laten rijzen: uren ben je er zoet mee.  Afgelopen zondag vonsukerboled ik een goed moment om het suikerbrood te bakken.

Het is gelukt. Maar om nou te zeggen dat we het echt heel lekker vonden….. laat ik zeggen dat de ‘sûkerbôle’ die ze wel eens voor ons meeneemt van de warme bakker in Woudsend vele malen lekkerder is. Dus: experiment geslaagd, niet voor herhaling vatbaar.
Het is wel even klaar met de Friese invloeden.
Ik hou het voorlopig bij het bakken van Drentse knieperties. (zie 31 december 2014>>>)

Reageren

1 december: Verhuizen! & Anne Doornbos bij de kapper.

Rechtstreeks uit het
umcgGisteren was ik al positief over de toename van de eetlust en het feit dat ik weer wat meer energie had. Vandaag heeft die lijn zich doorgezet. Vanmorgen zei de zaalarts: “Over slechts enkele dagen kunt u naar huis, meneer Waninge”. Dat was goed nieuws!  Ze baseerden dat op de stijgende leuco`s, al mooi gestegen trombo´s en een HB-gehalte dat zeer snel al weer op peil lijkt te komen. Kortom: ik was blij vanmorgen .

Men had nog wel een verzoek, namelijk of ik mijn één-persoons-kamer beschikbaar wilde stellen. Die had men nodig voor iemand die echt alleen moest liggen.
Maar natuurlijk geen probleem. Wanneer? Graag met een half uur.
De plek waar ik zou komen te liggen was eigenlijk nog niet geheel vrij,  want de meneer die naar huis mocht,  moest vooraf nog een zakje bloed via het infuus toegediend krijgen. Maar dan zijn ze behoorlijk efficiënt hier in het UMGC: zo`n infuus met bloed kan ook wel op een stoel op de afdeling.
Vier uur later mocht meneer vertrekken. Iedereen blij voor hem. Ik lig nu op kamer 86. 

Volgende keer meer verhalen over de afdeling en kamergenoten.

Drentse vlagOndertussen aan de Boskamp:
Vrijdag schreef Jan Wierenga een column in  het Dagblad van het Noorden met as titel: Gezonde taal >>>. (klik op Gezonde taal veur een PDF).
Het was mij uut het Drentse hart grepen.
Dit weekend was ik bij de kapper in Een en nao mij wilde Anne Doornbos graag knipt worden. Anne is veurzitter van ‘Het huus van de taol’>>>, de streektaolorganisatie die het actief en passief gebruuk van de Drentse taol in de miest briede betiekenis anpidjert (stimuleert).
Het was nog wat vrog dus we drunken samen met de kapper een kop koffie en wij voerden een genoeglijk gesprek.  Dat gung natuurlijk over taal, want as ik Anne Doornbos een keer spreek, dan wil ik het daor wel over hebben. Koegies en kalfies kan altied nog.

Het belang van de streektaol is arg lang underschat. Toen wij onze dochter Frea kregen hebt wij d’r bewust voor keuzen om heur op te voeden in het Nederlands. Ie hadden allent maor last van dat dialect, het zörgde voor een achterstand op de schoele en het leek oons voor heur toekomst beter. Op de basisschoele in Roden zat niet één kiend in heur klas dat de streektaol sprak. Dus, vunnen wij, hadden wij het goed daon. Wij praot zölf wel Drents, dus ze verstiet het prima. Wat schetst onze verbazing: het kiend is nou taalkundige en vertelt ons ( in omfloerste bewoordingen) dat wij het niet goed daon hebt. We hadden oonze dochters wél in de streektaol moeten opvoeden, gemiste kans!
Dus.

Wierenga’s column understeunt Frea’s zienswijze.
Anne vertelde dat hij consequent Drents prat als hij in de functie van veurzitter van ‘het Huus van de taol’ het woord voert. Gerard en ik schakelt ok onmiddellijk over op de streektaol as wij maar vermoeden dat iene een Nedersaksische taalvariant prat.

Blef  hedrentst Drents daormet beholden? As het niet meer bried praot wordt in de provincie ben  ik bange van nie.
Tenzij iederiene die het Nedersaksisch beheerst dit weer actief giet praoten met iederiene die het Grunnings, Drents, Overiessels, Twents en Achterhooks ok machtig is.
Ik doe mien best! Ie ok?

Reageren

10 augustus: Dwas deur Drenthe

Veurige week mus ik van Roden naor Klazienaveen. Dat is precies een uur ried’n van ’t noorden naor ’t zuuden van Drenthe en dat verveelt mij niks: het is een prachtige route dwas deur de provincie.
Ekehaar, nr. 37Maor ie ziet pas goed hoe mooi het is a’j Drenthe op fietse verkend. Gistermiddag hebt wij een fietsknoop-puntenroute fietst in de omgeving van Aomen. (veur de liefhebbers nummers 37, 95, 22, 58, 03, 31, 33, 08, 37).

Veur informatie over de fietsknooppunten hierbij een link >>>.
Wij fietsten langs hiel diverse landschappen: mooie dőrpies, kleine akkerties umzoomd deur holtwallen, een heideveld met een kudde schaopen (hoe Drents wo’j t hebben?) een stuk greslaand dat pas meid was en waor meeuwen, krei’n en ooievaars zich tegoed deuden an wat d’r under het gres wegkwam en ondertussen was ’t ok nog prachtig weer!

Dat har meer volk op ’t idee bracht um te gaon fietsen, d’r kwam oons regelmaotig wat in tegen. Veul toeristen. Die roept dan ‘halloooo!’ of ‘Daahaag!’ .
Maor ok volk uut de omgeving. Ie kent ze d’r zo uut. Een echte Drent zeg ‘Moi’. Of ze knikt eem met ’t heufd.

Nao Aomen fietsten wij langs de Sterrenwacht en toen reden wij zo maor het terrein van veurmalig kamp Westerbork op. En drok dat het daor was! Wij hebt besleuten dat wij daor nog ies hen wilt, de leste keer was in 1983 en d’r is wel arg veul veraanderd en bijkommen.

Wij fietsten nog over een smal pad deur een bos, kwaam langs een bosvennegie, zagen drie buizerds kribben in de lucht en wij beëindigden oonze tocht in Ekehaar waor wij ok begunt waren en waor de auto stun.
Wat een afwisselende route!
‘Trots op…’ is in dit geval geen goeie bewoording.
Wij bint wies met Drenthe!

Reageren

11 juli: Gedienegies

Laot een gemiddelde Nederlander boo’mstaond woord zien en hij zal niet begriepen wat het betiekent. Het is zun typisch Drents woord dat Gerard wel ies gebruukt. Net as vőllegie. En sukkelaogie. Mien schoonolders bint opgruid in de omgeving van Beilen. Hiekn, Wiester, die kaant uut. Het hiele veurgeslacht van Gerard komp uut Drenthe. Dat heb ik uutzőcht tot an de zeumtiende eeuw an toe. Hij is dus een hiele echte. Met bijbeheurend taolgebruuk.

Wij hebt oonze kiender opvoed met het Nederlands. Gerard ondervund zőlf wat last van zien streektaolachtergrond en in die tied was d’r op de basisschool waor as oonze wichter hen gungen ok gien ien kiend dat Dreins preut. Oldste dochter Frea is inmiddels taolkundige en haar het achterof wel graag leren wilt. Harriët hef zőlfs wel ies een poging ondernummen, maor dat is niet meer lukt.

Maor de dochters schaamt zich dr niet veur dat ze uut Drenthe komt, ze gooit d’r of en toe nog wel ies een Drents woord tussen. “Doe zo aj zeggn, dan lieg ie niet”. Zukswat.
Frea hef ooit ies in de kroeg waor ze warkt in Nottingham
“de mooiste meid van Slien” van Roelof & Harm zungen. Vun’n ze mooi daor in Engeland. Ze legde in ’t kört uut waor het lied over gung. Toen ze later weer ies de gitaar metnam hen de kroeg vreug één van de stamgastn: “Please sing that song for us about the guy who’s in love with his horse…”
Ze haddn het dus niet hielemaol begrepen. Luuster >>> maor ies naor wat Roelof & Harm zingt.

Hoe kwam ik hier nou op? Vanmörgn zaatn wij an de koffie en Gerard vreug: “Wat bi’j an t haken. Gedienegies?”(Gordijntjes) Vun ik een mooi Drents woord. Net as völlegie (veulentje). “Weet je wat ik het mooiste Drentse woord vind?” vreug Carlijn. “Sukkelaogie”.
Sukkelaogie

Reageren

26 maart: Trijn uut Smilde

Meertmaond Dialectmaond: de maand maart staat traditioneel in het teken van het dialect. Ik noem het liever streektaal. Daarom vandaag een verhaal in mijn eigen taal dat ik heb geschreven over onze legendarische buurvrouw in Smilde aan de Vaartweg. Veel leesplezier!

Trijn

Gerard en ik bint allebeide opgruid in Hoogersmilde, een klein dörpie an de Dreinse Heufdvaort, under de tillevisietoren. Wij trouwden in 1983, huurden eerst een poossie een woning in de neibouw en in 1985 kochten wij het huus van olle vrouw Juustenga an de Vaortweg, tussen Hoogersmilde en Middensmilde in. Wij waren toen twintigers en oonze komst gaf nogal wat reuring in de buurt.
Het waren veurnamelijk oldere meinsn, vieftigers, zestigers en naost oons woonde an de iene kant Lambert Vos met zien zeun Henkie en an de aander kant woonde Trijn Klok.

Trijn heul alles wat d’r op de Vaortweg gebeurde goed in ’t oog van achter de ‘bewegende geraniums’. Veurdat wij doadwarkelijk an de Vaortweg gungen wonen, mus het huus natuurlijk hielemoal opknapt word’n en Trijn was regelmaotig ‘toevallig’ op buut’n as ien van de harde warkers uut de deur stapte en dan kun ze mooi eem weer wat vroagen. Toen ze ien keer wus ‘waor as wij iene van waaren’ gung ze bij familie en kennissen te raode en nao een moand wus Trijn meer van oons dan wij in de gaten hadden. Toen wij d’r gung’n wonen, leuten wij heur het huus zien en vreug ze tussen neus en lippen deur: “Gao j’ nog op vekaansie? Naor Zeeland zeker…..” Ja dus.

Wij mussen in ’t begun wel barre wennen. Trijn wol altied wel eem een praotie maken en wij, allebei een voltied-baan, haar’n daor niet altied tied veur. Soms hung ik gauw de was eem op as ik heur weg zag fietsen, dat scheelde mij weer een hiel verhaal over ‘mien zuster in Den Helder’ bij de wasliende. Moar…..’t was een lief meinse. Wij können altied bij heur trecht as d’r wat was en dat was wederzieds. Zo af en toe drunken wij samen ies een kop koffie, wat d’r op neerkwam dat ik uutheurd weur over mien familie (of mien breur, die destieds samenwoonde, nou al ies trouwd was…).

Van Trijn kreeg ik echt meer te zien toen bij oons de eerste dochter geboren weur: Frea. De buurt was sowieso al arg betrökken bij de hiele zwangerschap, want een baby op de buurt, dat was al lange leden. Wij kregen zölfgemaakte truigies en kienderwagenovertrekkies en kruukezakkies en weet ik wat nog meer en….. arg veul andacht, veural van Trijn. Om de haverklap kwam ze kieken en minstens ien keer in de weke kwam ze ’t kiend in bad helpen doen. Ze heul mij scharp in de gaten. Ik was nou de hiele dag thuus dus Trijn haar ogen te kört. Wat arg mooi was, dat wij altied oppas hadden. Trijn wol altied wel oppassen (behalve natuurlijk as ze naor heur zuster in Den Helder gung). As wij een verjoardag hadden of zo, dan haalden wij heur vriendin, vrouw Kalsbeek uut Smilde op, en dan zaten de dames bij oons samen op te passen. As wij dan ’s oamnds weer thuus kwamen, mus vrouw Kalsbeek nog naor huus bracht worden en dan gung Trijn natuurlijk gezellig met. En maor commentaar geven: “Bint Piet en Hillie nog niet op bedde? Zit ze nou nog te tillevisie kieken? Jan en Geese hebt zeker nog feest van de voetbal. Bij Jantje is ’t locht al uut, die giet altied op tied hen berre” enzovoort enzovoort.

Maor Trijn geneut van oonze Frea. Zo’n kleintie in de buurt gef een boel ofleiding. In 1988 raakte ik weer in verwachting en nou was Trijn d’r nog veul meer bij betrokken. Stun ik de ramen te wassen op een trappie, stun Trijn kopschuddend veur ’t raam: “Niet doen wicht, straks val ie!” “Ben j’al weer hen dokter west?” “Hoe ist met de bloeddruk?” En toen ik dan eindelijk aan het bevalln was, zag Trijn de auto van dokter Batelaan veur ’t huus staon en leup ze onopholdelijk van en naor vrouw Jonkers, een paar huuzen verderop, want ze vun’t wel erg spannend allemaol. Toen de dokter weer weg was en wij met ’n beiden an ’t bijkomen waren van de geboorte van oonze tweede dochter Harriët, tikte Trijn an ’t raam: “He’j al wat?”
Ja Trijn, kom d’r mar even in………

Tot Trijns grote verdriet gungen wij vlak nao Harriëts geboorte verhuuzen. Naor Roden. Wat ja ’n einde vot. Het kostte mij al muite genog om uut de buurt weg te gaon, moar het begreutte mij nog meer van Trijn. Ze vun ’t verschrikkelijk. Wat zul ze de kinder gaon missen. En mij. En wie mus d’r nou bij oons oppassen. Ik zie heur nog staon. Een drentse kruudkoek in een puutie in de hand stun ze op de oprit. Afscheid nemen van de kiender, want die gungen tiedens de verhuuzing noar mien schoonmoeder. Wij kregen de kruudkoek en een dikke smok en de belofte: “Ik kom in Roden kieken as ’t daor allemoal klaor is. Hoe hiette de straot ok weer? O ja, dat kun ik ok wel onthollen, net as ’t crematorium in Assen…..”

Natuurlijk is ze nog ies west. En wij bent nog weer bij heur west. Wij hadden in Roden ok een oldere buurvrouw, maar dat was gien ‘Trijn’. Wat hebt wij heur mist in ’t begun. En heur praoties. Maor wij hadden een jong gezin en wij hadden ’t drok in Roden, dus de buurt uut Smilde raakte aal meer noar de achtergrond. Zo af toe belde ze nog ies: “En is je breur al trouwd?”

Ja, inmiddels wel. Moar dat hef Trijn niet meer metmaakt.

Reageren

3 januari: Hier kom ik weg

Dizze keer een bijdrage in mien moedertaal: het Drents. Iederiene die ons een beetie kent wet dat wij goed Nederlands praot, maor under mekaar praot wij onze eigen streektaol. Dat is de taal die het dichtst bij oons hart lig. Toen mien va overleed hebt mien breur en ik tiedens de rouwdienst het verhaal van zien leven in het Drents veurlezen. Mien va schakelde namelijk onmiddellijk over op streektaol as e ok maor enigszins vermoedde dat zien gesprekspartner Grunneger, Twent, Drent of Achterhoeker was. ‘ Wij bint Nedersaksen under mekaar’ was een favoriete uutdrukking van hum.

Toen ik op de HAVO in Assen zat was het Drents opiens een ding. Op de legere schoele preuten wij as kiender allemaole Drents met mekaar, allent de mister preut Hollands.
Op de MAVO in Smilde kun ok iederiene zien eigen streektaol praoten (fries, moluks, drents) zunder dat daor moeilijk over daon weur deur de leerkrachten. In Assen was dat aans. D’r was daor zölfs een leraar Nederlands die het bestun um in de pauze, as wij zaten te klaoverjassen, tegen oons te zeggen: “Praat eens gewoon Nederlands man, altijd dat achterlijke plattelands!” Ik was tot op het bot beledigd. Ik schreef een vlammend betoog in de vorm van een opstel en kreeg een 9. “Maar ik ben het niet met je eens!” stun d’r under.

De Drent is van nature een ‘kat-uut -de-boom’-kieker. Eerst maor eem ofwachten of het wat is. En as de rest van Nederland vun dat Drenthe en drents wat minderwaardig was, dan gung een Drent daor vaak niet tegen in. ‘Misschien he’j wal een beetie geliek….’
Maor inmiddels weit d’r een aandere wiend. Daniel Lohues uut Erica begunde met Skik in het Drents te zingen en is uutgruid tot een nationaal bekende zanger. Hij leerde oons um trots te wezen op onze afkomst en op het Nedersaksisch. Hij schref prachtige teksten en maakt hiele mooie muziek. Wij gaot altied naor zien veurstellings en hebt dan een geweldige aomnd. Via dizze link kom ie op ‘Hier kom ik weg’ >>>, een lied dat de lading volledig dekt.
Die gruuntesoep met worst waor as hij over zingt kreegn wij vrogger ok bij oma. Met maggiplant. Wat Lohues bezingt en vertelt is veur oons allemoal hiel herkenbaar. Wij bint wies met hum!

Die leraar Nederlands kwam ik tot mien stomme verbaozing later tegen in een streektaoldienst in Rolde waor Gerard en ik zungen. Nao de dienst zöchten we mekaar op en bij een kop kovvie vertelde hij dat e d’r achter kommen was dat e zich vergist had. Voortschrijdend inzicht.
Waren wij ’t nao dartig jaor toch iens.

Reageren

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén