een alternatief voor 'de waan van de dag'

Tag: Matthäus Passion

13 april: …..und verschied. Stilte.

De Matthäuspassion.
Vorig jaar had ik 16 maart kaarten voor de Oosterpoort, maar toen belandde ik in het ziekenhuis. Het geld kregen we terug in verband met de uitzonderlijke omstandigheden en daarvoor kocht ik kaarten voor de uitvoering van het Noord Nederlands Orkest>>> in Assen.
Vrijdagavond zat ik met dochter Harriët en broer Henk in de Nieuwe Kolk.
De dirigent was Peter Dijkstra en het kinderkoor kwam uit Drenthe: het Roder jongenskoor.

Het begin is altijd een kippenvelmoment.
Het is helemaal stil en dan die eerste tonen van het orkest bij het openingskoor…. hoe mooi de uitvoeringen op Spotify ook zijn, niets haalt het bij een life uitvoering.
Bij zo’n klassiek stuk ben ik altijd heel benieuwd hoe de solisten zijn: dat maakt namelijk heel veel uit. Het was allemaal weer een streling voor het oor. Het enige punt van kritiek was wat mij betreft de bas; dat was namelijk geen bas, maar een bariton.
Een bas heeft een stem zoals Joop die achter mij zingt in de cantorij.
Deze bas kon de laagte niet helemaal goed halen en dat is jammer, maar meer ook niet.

De altpartij werd vertolkt door een Zuid-Koreaanse counter-tenor. Eerst vond ik het jammer dat er geen vrouwelijke alt was, maar gedurende het stuk heb ik me er mee verzoend. Het duet ‘So ist mein Jesus nun gefangen’ was heel mooi. De stemmen van de twee solisten pasten erg goed bij elkaar en samen met de fluiten was het een prachtige, verstilde uitvoering.

Het mooiste moment van de avond kwam van het koor, in dit geval het Noord Nederlands Concertkoor. Als Jezus sterft zingt de evangelist: “Aber Jesus schriee abermal laut, und verschied.” Daarna boog de dirigent het hoofd en was het secondenlang doodstil.
Toen begon het koor heel zacht:
“Wenn ich einmal soll scheiden, so scheide nicht von mir!
Wenn ich den Tod soll leiden, so tritt du dan herfür!
Wenn mir am allerbängsten wird um das Herze sein,
so reiss mich aus den Ängsten kraft deine Angst und Pein.
Eén zakdoekje was niet genoeg.

Zat ik vroeger met een tekstboekje in de zaal, tegenwoordig neem ik mijn eigen partituur mee, het groene boek dat ik ooit op de kop tikte bij de Roderboekenmarkt.
Al een aantal keren heb ik meegedaan met een ‘Matthäusscratch’ waarin we delen van het stuk zongen, dus de meeste altpartijen kan ik meezingen. Doordat ik die stukken ken, gaat de koormuziek tijdens zo’n uitvoering veel meer voor me leven. In mijn hoofd pak ik de altpartij op en probeer die te volgen in de ingewikkelde stukken waarbij alle stemmen door elkaar en achter elkaar aan zingen.

De partituur gaat eerst weer in de kast, in de hoop dat ik hem nog een keer weer nodig ben voor een scratch of een andere meezingversie van de Matthäus.
Weet jij waar zo’n scratch wordt georganiseerd? Geef het even door!
Want hoe vaak je hem ook hoort of zingt: het verveelt nooit.

Reageren

13 april: 63. Choral en 72. Choral

Vandaag is het Witte Donderdag. In deze Stille Week wil ik altijd één keer de hele Matthäuspassion beleven. Meestal gebeurt dat ‘life’ met koor en orkest, maar dit jaar niet;  het was er gewoon niet van gekomen om ergens kaarten te regelen.

Gisteravond was ik alleen thuis; Gerard had koor repetitie.
Rond kwart voor acht installeerde ik me voor de computer en zocht op YouTube  de Matthäus Passion op, de uitvoering van Herreweghe.
Op het toetsenbord lag de partituur met aantekeningen bij de altpartij.
Zo organiseerde ik dit jaar mijn privé -Matthäus.
Twee uur en drie kwartier duurde de uitvoering.

Gisteravond was ik alt in het koor en ik genoot van het meezingen met de prachtige koralen; en van de mooie melodielijnen die de altpartij heeft.
Toen Gerard thuiskwam zat ik nog midden in het slotkoor “Wir setzen uns mit Tranen nieder.” In m’n eentje thuis beleef ik de Matthäus Passion heel anders dan in de Oosterpoort, of tijdens een scratch. Ik drink ondertussen koffie, zit tijdens de aria’s ontspannen te borduren en moet tussendoor even naar de wc.

Op dit magistrale stuk raak ik nooit uitgekeken.
Een van de mooiste koorstukken wordt gezongen nadat de evangelist heeft gezongen dat Jezus de geest heeft gegeven.
“Wenn ich einmal soll scheiden”. Ooit hoorde ik het, fluisterzacht, uitgevoerd door het Bach-koor Holland. Voor mij is het altijd weer een ontroerend moment in de Matthäus.

In deze stille week wil ik graag de aandacht vestigen op deze mooie koraal.
Het heeft dezelfde melodie als “O, Haupt voll Blut und Wunden”, maar het wordt een stuk lager uitgevoerd en de zetting is anders.
Hieronder van beide stukken de eerste strofe uit de partituur en een uitvoering.
Beluister ze maar eens achter elkaar:

link >>>

link >>>

 

Reageren

20 maart: Matthäus Passion

In deze weken voor Pasen luister ik regelmatig naar stukken uit de Matthäus Passion.
Dit jaar ga ik hem niet ‘life’ ergens zien, maar dat wil niet zeggen dat ik er niet van geniet. Twee weken geleden ben ik op een woensdagavond met een borduurwerkje in de keuken gaan zitten en heb ik de volledige uitvoering van Herreweghe gezien en beluisterd.
Twee uur en drie kwartier. Zolang is Gerard net weg naar zijn koor In Between.
Afgelopen woensdag heb ik mijn partituren erbij gezocht en heb van een aantal stukken de altpartij meegezongen. Er was toch niemand thuis….

Er zijn nogal wat uitvoeringen van dit werk van Bach op internet te vinden. In 2014 onderzocht Radio 4 onder haar luisteraars wat zij de mooiste versie van de aria ‘Erbarme dich’ vonden.
Klik hier >>> voor de uitslag.

Julia Hamari

Julia Hamari

Zelf ben ik erg gecharmeerd van de alt Julia Hamari. Haar uitvoering uit 1971 is mijn favoriet. Maar die staat er niet bij. Wel die van Aafje Heijnis. Ook prachtig! Wat Aafje en Julia gemeen hebben is dat de uitvoeringen wel twee minuten langer zijn dan de modernere versies. Het wordt tegenwoordig allemaal veel sneller gespeeld.

Op de “Erbarme dich” pagina van Radio 4 vind je alle uitvoeringen, van mij hierbij die van Julia uit 1971 >>>.

Reageren

8 maart: Luthers Bach Ensemble

Eigenlijk zou ik in november naar het theaterstuk ‘Geachte heer Bach’ van het muziektheater Assen gaan, maar toen kreeg ik een hartinfarct en kon ik niet.
En eigenlijk zou ik in maart weer meedoen aan de ‘Matthäus scratch’ in Roderwolde, maar die werd om onduidelijke redenen afgeblazen. Mi. (Dat zeggen onze kinderen als ze zichzelf zielig vinden).

Half februari vond ik een flyer van het Luthers Bach Ensemble >>>. Met de aankondiging van een uitvoering van de Matthäus in Assen op 6 maart. Die heb ik mezelf dus cadeau gedaan. Vriendin uit Peize wilde ook graag mee en zo zaten we vrijdagavond om 7 uur in de Jozefkerk in Assen. We waren mooi op tijd, dus we zagen ‘belangrijk-doenerige-vrouwen-van-ombestemde-leeftijd’ regelneverig heen en weer lopen. Het veroorzaakte menig binnenpretje bij vriendin en mij. Mensen kijken is zo’n onderhoudende bezigheid. In het juiste gezelschap kan ik daar enorm van genieten.
Maar nu de uitvoering: het was de mooiste die ik tot nu toe heb bijgewoond. Als het gekund had, had ik onmiddellijk een cd gekocht.
Met één van onze dominees heb ik een permanent meningsverschil over de altsolist. Volgens hem wordt die partij het mooist vertolkt door een counter-tenor, maar ik hoor liever een volle vrouwelijke alt “Erbarme dich” zingen.

Vrijdagavondzong Robert Kuizenga de altpartij. En het was ontroerend mooi. Dus ik heb me verzoend met de mannelijke Maria. Dit was geen piepende man maar echt een mooie alt.

Er was nog iets bijzonders bij deze uitvoering: het was een semi scenische uitvoering. Dit schrijven ze er zelf over.

In de scenische Matthäus vervullen het koor en (met name) de solisten van het LBE niet alleen een zangersrol, maar zijn zij ook acteurs. Het gaat niet zo ver dat het muziektheater wordt, de enscenering blijft sober. De muziek voert de boventoon, zodat het publiek vooral daarvan kan genieten. Er is echter wel sprake van het uitlichten van bepaalde personages, waarbij kleding en kleuren de karakters accentueren. Verder zingen de zangers ook nog uit het hoofd. Hierdoor kunnen de toeschouwers het verhaal intenser meebeleven en krijgt de muziek meer betekenis. Het LBE kiest voor een opzet met solisten, koor en orkest zoals de oude Bach dat ook deed. De solisten zingen mee in beide (klein bezette) koren. Met het eigen barokorkest staat het LBE garant voor een viertal uitvoeringen van formaat. Bijzondere uitvoeringen van Bachs grootste en meeslependste werk die u beslist niet mag missen!

Vriendin en ik hebben het verhaal inderdaad intens meebeleefd. Tot tranen toe.
Ik kan er wel vier weblogpagina’s over schrijven. Goed idee. Doen we niet. Ga vooral zelf eens kijken bij het Luthers Bach Ensemble!

Reageren

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén