een alternatief voor 'de waan van de dag'

Tag: rouwdienst

3 juni: Afscheid in corona-tijd.

Het was maar een klein berichtje in de krant dit weekend: ‘Vrouw raakt te water in Smilde, met onbekend letsel overgebracht naar het ziekenhuis”.
Wij hadden die hele berichtgeving op vrijdag niet meegekregen, wij hadden immers onze Gradagen.
Zaterdagmorgen kreeg ik een app van Nelly, lid van onze vriendengroep.
“Mijn moeder is vrijdagmiddag overleden, ze is achteruit het kanaal ingereden…” met nog een aantal details die ik hier niet ga herhalen.

De moeder van Nelly was voor ons Annie Hoogeveen. Ze woonde naast mijn moeder in het Woldhuus in Hoogersmilde en zij hebben samen een aantal mooie jaren beleefd in het appartementencomplex. Annie was, in tegenstelling tot mijn moeder en vele andere ouderen in dat huis, goed thuis op de computer en bleef digitaal op de hoogte.
Toen er eens een tabelletje met activiteiten op het gezamenlijke prikbord in de gang hing vroeg ik wie dat had geregeld. “Annie” zei mijn moeder met onverholen bewondering “Annie kan print’n!”

Vandaag was Annie’s begrafenis.
Aangepast aan de coronamaatregelen.
Dan merk je pas hoe schrijnend en triest die maatregelen zijn en hoe diep ze insnijden in onze maatschappij.
Kinderen, klein- en achterkleinkinderen vormen al een groep van bijna zestig mensen.
Men kon gelukkig in een andere ruimte een soort schaduwbijeenkomst houden, zodat de naaste familie er in ieder geval in zijn geheel bij kon zijn om afscheid te nemen van ‘hun opperhoofd’, zoals ze door haar familie af en toe liefkozend werd genoemd.

Wij zaten vanmorgen bij broer Roelof en schoonzus Ali in huis om de livestream van de uitvaart bij te wonen. We zagen ‘onze’  vertrouwde kerk waar we al zoveel voetstappen hebben liggen. Wat hadden we daar vandaag graag wat voetstappen bij gezet, want o, wat is het naar om alleen maar te kunnen kijken en niet mee te doen. Haar lievelingsliederen werden ‘gezongen’ door opnames van ‘Nederland zingt’, maar je wilt graag zelf zingen met een volle kerk. Zij was een zeer trouw kerkganger en zo’n geliefd persoon: de kerkzaal was te klein geweest om iedereen een zitplaats te geven.
De tekst was dezelfde als die we hadden uitgekozen voor mijn moeders uitvaart: “In het huis van mijn Vader zijn vele woningen”.
We zagen foto’s van een welbesteed en rijk leven en Nelly las een In Memoriam voor.
We hoorden dat Annie een moeilijke jeugd heeft gehad, maar dat ze daar ondanks de tragische omstandigheden niet in is blijven hangen.

Wat ik zal onthouden van dit afscheid was een gedicht (bij Annie thuis gevonden)  dat door een dochter en schoondochter werd voorgelezen: Vandaag is de dag om gelukkig te zijn.
De strekking was dat je alleen vandaag maar hebt om van te genieten. Gisteren is geweest,  daar kun je niets meer aan veranderen; morgen is er nog niet, dus zwaarmoedig zijn over de toekomst heeft ook geen zin.
Laat dus de dag van vandaag niet overschaduwen door de last van gisteren en de zorgen voor morgen, maar maak vandaag tot een succes en geniet van wat je is gegeven.
Dit gedicht zegt alles over Annie.
Wat bijzonder dat de familie na een uiterst tragisch ongeval bij het afscheid van Annie er niet voor heeft gekozen om de tragiek een hoofdrol te geven, maar in de rouwdienst haar levenshouding centraal heeft gezet.

Na de plechtigheid reden Gerard en ik naar het kerkhof van Hoogersmilde om Annie de laatste eer te bewijzen.
Met een hele rij anderen stonden we allemaal met de rechterhand op ons hart toen de rouwstoet over het kerkhofpad voorbij kwam.
Ontroerend en indrukwekkend.

Reageren

7 april: Afscheid op afstand.

Op deze website schreef ik heel soms over onze ex-buurvrouw Zwanny Aukema-Westerhof.  De laatste keer bezocht ik haar op 21 februari in Vredewold in Leek. Toen ik in het ziekenhuis lag viel haar rouwbrief bij ons op de deurmat.  We konden niet naar de rouwdienst; via kerkomroep kon ik de plechtigheid terugluisteren.

In die bijeenkomst werd het leven van Zwanny belicht. Wij kenden haar pas vanaf haar 65e toen ze verkering kreeg met Jan (zie 3 januari 2017), maar daarvoor had ze al een heel leven gehad.  Het was mooi om haar familie daarover te horen vertellen.

Het meest werd ik geraakt door het verhaal van haar mantelzorgvriendin /ex-collega Agnes.  Zij heeft heel veel voor Zwanny gedaan in de zware,  laatste periode van haar leven. Ze vertelde over het moeilijkste moment in hun vriendschap: de dag dat Zwanny moest worden opgenomen op een gesloten afdeling van Vredewold. Ze heeft daar gelukkig nog een goede periode gehad.  Agnes zei hierover: “Vertel mij nooit meer hoe vreselijk het is in een verpleeghuis.” Om die woorden te illustreren droeg ze een ontroerend gedicht voor van Inge Boulonois (dichteres, 1945) met de titel ‘Verpleeghuis’.

Verpleeghuis

Zo’n plaats waar je liever niet, maar
als het thuis niet meer
omdat er door je hoofd te veel verleden
slingert, dan liever hier dan elders.

Dit huis slaat zijn armen veilig
om je heen. Je mag er tijd verliezen,
door bezoekers wakker worden gekust
en beesten strelen in de patio.

Terwijl je woorden moe van het bedoelen
worden, zinnen zich vergeten
en je lippen een geheimtaal vinden,
waait in je al meer stilte aan, totdat –

En tot die tijd, ook als je dat niet meer beseft,
hangen in je eigen kamer boven het bed
de foto’s van alle dierbaren, je kleinkinderen
lachend. Aan jou, hoe dan ook, gehecht –

uit: Idioom van geluk (2016)

Meer lezen over bezoekjes aan Zwanny? zie 21 februari 2018

Reageren

23 oktober: Mijn moeders verjaardag.

Vandaag is de geboortedag van mijn moeder; ze zou 86 geworden zijn.
Afgelopen zaterdag, 21 oktober, hebben we haar ter ruste gelegd naast mijn vader op de begraafplaats in Hoogersmilde.
Twee weken geleden tekende het zich al af dat ze haar verjaardag niet meer zou halen.
En áls ze het zou halen was er niets meer te vieren….. achteraf zijn we blij dat het niet meer hoefde.

De tekst waarop de afscheidsviering was gebaseerd was: In het huis van mijn Vader zijn vele woningen, Johannes 14 vers 2.
De dominee had een aantal weken geleden nog een tweetal gesprekken gevoerd met mijn moeder, daar was ik ook bij aanwezig.
De predikant vroeg: “Als ik nou over een aantal weken uw overlijden moet afkondigen mevrouw Vrieswijk, mag ik dan zeggen dat u thuisgekomen bent?’
Zonder aarzelen zei mijn moeder volmondig; “Ja.”
Ook de liederen die ze had uitgezocht getuigden van deze geloofsrust: Daar ruist langs de wolken, mijn Jezus ik hou van U en Tel uw zegeningen.
Gelukkig waren er andere monden die deze liederen voor ons zongen; ik kon het niet. De emotie zit voor mij altijd in de muziek.

Tijdens de dankdienst voor haar leven hebben we haar als kinderen en kleinkinderen nog even in de schijnwerpers gezet; we lazen in ons eigen dialect haar levensverhaal voor dat vergezeld ging van bijpassende foto’s.

Mijn broer en ik sloten ons verhaal af met de woorden:
“Wij holt heur in herinnering zoas ze altied was: een hiele lieve en zorgzame moeder en oma!”
Dag mam.
Dag oma.

Reageren

17 september: Kermis en verdriet op de Brink.

Vanmiddag zat ik met Gerard in de Catharinakerk op de Brink. Op donderdagmiddag. Afgelopen zondag werd in de startzondagdienst afgekondigd dat Hiltje Akke van Dijk was overleden. Bij ons beter bekend als ‘juf Hillie’. Zaterdagmorgen hoorde Gerard van iemand dat ze ernstig ziek was en achteraf begrepen we dat ze in de nacht van vrijdag op zaterdag al was overleden. ‘Er ging een schok door de gemeente’ zei de dominee vanmiddag in de rouwdienst.

Het was raar om te zien dat de grijze lijkwagen naast de ingepakte ‘Helikoptervlucht’ en de oliebollenkraam stond opgesteld. Het is immers dit weekend Rodermarkt en op de vrijdag daarvoor begint traditiegetrouw de kermis op De Brink.. De voorganger zei hierover: “Het is vervreemdend om te zien dat deze begrafenis plaats vindt tijdens de opbouw van de kermis voor de Rodermarktfeestweek, het feest dat de definitieve overgang markeert van de zomer naar de herfst. Wij zijn hier nu bij elkaar om de overgang te gedenken van Hillie’s leven hier op aarde naar het ‘andere leven’ in de wereld van God”.

‘Juf Hillie’ heeft onze drie dochters allemaal in de klas gehad. Het was een lieve, zorgzame juf, met extra aandacht voor de kwetsbare kinderen. Haar collega en vriendin, ook een juf van basisschool ‘de Haven’ zei vanmiddag in de viering dat ze er van overtuigd was dat er veel van de toenmalige leerlingen warme gevoelens hadden bij de herinnering aan deze juf. In ons gezin heeft ze in ieder geval een grote rol gespeeld en was ze meer dan iemand die de kinderen leerde lezen en rekenen. Wij noemen haar naam trouwens nog wel eens als iemand gilt omdat iets heel hard gaat. Tijdens een schoolreisje in Hellendoorn zat Hillie in een achtbaan heel hard te gillen, iets wat we niet echt bij haar vonden passen, maar wat iedereen wel heel grappig vond. Bij ons heette dat gillen vanaf toen  ‘juf-Hillie-geluiden maken’.

De dankdienst voor haar leven was indrukwekkend. Veel mensen uit het onderwijs binnen Roden, veel familie, veel gemeenteleden waren gekomen voor een laatste groet. We hoorden haar broer (hij sprak net zo bedachtzaam en met hetzelfde accent als Hillie) en haar vriendinnen met veel liefde en warmte over haar spreken. Met deze viering kwam Hillie zoals ze was heel goed naar voren. Er werd haar recht gedaan.  En tenslotte was er ook nog mooie muziek  o.a. uit Taizé en van Bach.

Het was een prachtige viering. Eigenlijk is dat ook niet gek als je bedenkt dat Hillie al jaren  in de Taakgroep Vieren heeft meegedraaid en zich nog intensief heeft beziggehouden met de inhoud van deze dankdienst voor haar leven…..

Reageren

27 juni: Op de Brink in Sleen

Gisteren zat ik in de oude Hervormde kerk op de Brink in Sleen. Ik woonde de begrafenisdienst bij van de man van mijn nicht, hij overleed op 62-jarige leeftijd na een kort ziekbed. Naast mij zat aan de ene kant mijn moeder, met daarnaast haar jongste zus en haar man en aan de andere kant zat mijn moeders jongste broer met zijn vrouw. De hele familie op de achterste rij.

Vroeger had deze familie minstens vier rijen in beslag genomen. Mijn moeder komt uit een gezin van 10 kinderen, allemaal getrouwd en voorzien van een hele stoet neven en nichten. Als er iemand trouwde had je de zaal al voor de helft vol met de familie Boelen. Maar zoals dat vaak gaat met grote families: de ooms en tantes overlijden, familiedagen worden niet meer trouw bezocht, men ziet elkaar niet meer regelmatig en voor je het weet zie je elkaar alleen nog met begrafenissen. Zoals gistermiddag.
Intens verdriet bij mijn nicht en haar familie, maar omdat we elkaar al drie jaar niet hebben gesproken is het delen van dat verdriet minder vanzelfsprekend. Lopend in de rouwstoet over het oude kerkhof (prachtig, parkachtig mooi!) kwamen we langs het graf van mijn tante, de oudste zus van mijn moeder. Mij overviel een melancholisch gevoel van ‘voorbij’. Herinneringen aan zondagmiddagen bij oom en tante op camping ‘het land van Bartje’. Waar soms dan ook andere ooms en tantes kwamen, spelen met neven en nichtjes, samen zingen met mijn nichtje. De eerste paprika chips van Golden Wonder. Met een glas ‘spoetnik’.

Zo is het leven. Je kunt niet alles bijhouden. We hebben er destijds erg van genoten maar nu heeft onze eigen familie en gezin de prioriteit en dat geldt voor een ieder van ons.

Meneer Kaktus zou zeggen: “En spelende vrouw wat heb je nu geleerd?” Investeer in de kring van mensen die het dichtst om je heen staan. Dat hebben mijn ouders ook altijd gedaan. Dat levert een schat aan goede herinneringen en warme familiebanden op. De kring van broers en zussen van de familie Waninge/Vrieswijk en de vriendenclub hebben de plaats ingenomen van de familie Boelen. Onze eigen ‘inner circle’. Hoe belangrijk die investering is blijkt nu de ziekte van Kahler bij Gerard is geconstateerd. Van levensbelang.

Reageren

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén