16 maart: Achilling?

Zundag kreeg ik een mail van Johannes.
In het Nederlands, want wij mailt ja nooit in het Drents.
Dit schreef e mij:

Hoi Ada,

Zaterdag waren  we in Mensinge waar we de expositie van Evert Musch* bezochten.
Ik las daar een heel lief gedichtje in het Drents, zie bijlage.
In dat stukje kwam het woord achilling een paar keer voor.
Uit het verband begrijp je wel wat het betekent, maar ken jij daar een Nederlands woord voor?

Groeten, Johannes.

Van het gedicht haar Johannes een foto (eem op klikken veur een vergroting) maakt, de titel was ‘Verlangen’,  maor die is deur het bewarken van de ofbielding  wegvallen.
Eerst maor eem wat over de dichter Harm Koops: die hef een eigen pagina op het Huus van de Taol, hierbij een link naor dat artikel.
Daor stiet o.a. dit:  Zien Drents is zuver en hiel natuurlijk. Aj bedenkt dat ’t mieste wark ontstaon is in de vieftiger jaoren, toen Harm Koops al tien jaor oet Drenthe vort was, dan kuj je verwondern over zien taolgebroek.

En dat verklaort ok geliek het woord achilling in het gedicht: het is een woord dat bijna niet meer gebruukt wordt door luu die nou Drents praot, maor het komp nog wel veur.
Een vorm van dat woord heb ik wel ies heurd bij een aomnd met Roelof & Harm in een conference: ‘Hij wus agil niet dat dat gebeurd was….’
Verder kwam ik het woord nog tegen in een Drents karstverhaoltie, schreven door E.E. Brink uut Rol.
Daorin weur een karstvassie zungen:

O denneboom, jouw sparregruun
stiet hier te pronk in huus en tuun.
In ’t bos veul jij agil niet op
maor nou versierd, een piek in top!
O denneboom, jouw sparregruun
stiet hier te pronk in huus en tuun.

Wo’j ’t hiele verhaol eem lezen? Klik dan hier.

De vertaoling van het woord agil is ‘hielemaol’.
Het komp in het old-Drents is verschillende vormen veur, o.a. as agil, gil, gillijk, aigillies, agillig en dus ook het achilling van Harm Koops.

* In het Museum Havezathe Mensinge in Roden is de tentoonstelling van Evert Musch nog te zien tot 3 mei 2026; daor ku’j dus nog mooi eem hen.
Hierbij een link naor de website van RTV Drenthe met meer informatie over Musch en de tentoonstelling: ‘Hij was verliefd op Drenthe.’