Bestond de rattenvanger van Hamelen echt?

Op de achterkant van het kalenderblaadje waarop die vraag gesteld werd legde men uit dat het verhaal op verschillende momenten in de Middeleeuwen op papier is gezet. De vroegste vermelding is een manuscript uit 1370. Volgens deze tekst kwam er op 26 juni 1284 een mooi geklede man aan in het Duitse plaatsje Hamelen. Door op een zilveren fluit te spelen lokte hij 130 kinderen met zich mee die nooit meer gezien werden.
In de loop van de eeuwen werden er meer details aan het verhaal toegevoegd, zoals de rattenplaag en het gemeentebestuur dat de rattenvanger uiteindelijk niet voor zijn verdiensten wilde betalen, waardoor hij als wraak de kinderen ontvoerde.
De versie die nu het meest bekend is komt van de gebroeders Grimm, die het volksverhaal opschreven aan het begin van de 19e eeuw.

Sommige historici denken dat het verhaal van de rattenvanger zijn oorsprong heeft in echte gebeurtenissen.
Zo is er een theorie dat een pest-epidemie veel slachtoffers maakte in Hamelen; de fluitspeler in het verhaal is dan de personificatie van de dood.
Een andere mogelijkheid is een kinderkruistocht: een religieuze beweging waarin jongeren naar het Heilige Land trokken, waar ze vaak stierven of als slaaf werden verkocht
Wat ook een heel plausibele verklaring voor het vertrek van zoveel jongeren zou kunnen zijn is de emigratie naar aanleiding van de zogenaamde ‘Oostkolonisatie’ die plaats vond in de 13e eeuw.
In die tijd lieten jongeren zich ronselen (vaak tegen de wil van de ouders) om dorpen en steden te stichten in de dun bevolkte gebieden ten oosten van de Oder. Ronselaars waren ‘rijk’ gekleed, zodat de indruk werd gewekt dat men naar een land van louter melk en honing ging.
Waarschijnlijk zijn 130 jonge mensen uit Hamelen op 26 juni 1284 door een locator (ronselaar)  meegeleid voor de Oostkolonisatie.
Naar aanleiding van zo’n kalenderblaadje kan ik me helemaal verliezen in theorieën en ben ik uren zoet met de herkomst van zo’n oud verhaal.

In Hamelen zijn ze daar tegenwoordig helemaal niet meer zo mee bezig.
Het verhaal van de rattenvanger heeft hun stadje wereldberoemd gemaakt en de lokale toeristen industrie draait er bijna volledig op.
Wij zijn daar getuige van geweest, want in 2003 stonden we met ons gezin op een camping aan de Weser vlak bij het oude stadje.
Het was een memorabele vakantie en wij hebben genoten van wat Hamelen ons te bieden had.
Die prachtige rivier de Weser.
Slot Hämelschenburg.
Het middeleeuwse stadje.
En natuurlijk de ‘ratjes’-stadswandeling, het toneelstuk over de rattenvanger en de musical ‘Rats’.
Maar……. was het wel een rattenvanger?

Benieuwd naar onze avonturen? In 2019 schreef ik er al eens blog over:  Hamelen