Op het blog over zundag 2 november waorin ik de term ‘Allerheiligen’ gebruukte kreeg ik een reactie van Willem, die ik niet geliek publiceerde, maor eem ‘achteruut’ legde.
Willem kreeg een mail met een bedankie veur zien verhaol en ik legde uut dat zien reactie niet bij de Reacties in de kantlijn stun, maar dat ik over dat underwarp graag een apart blog wol schrieven. Vandage dus. Dit is wat Willem mij toestuurde:
As geboren en getogen Midden-Drent, stiet 1 november veur mij veur ‘appelrillen’. Of dat appelrillen ienig verband holdt met Allerheiligen – ‘Allerhilligen’ op zien Drents’ -, weet ik niet. Verder dan wat klankverwantschap kom ik niet. Maor 1 november, appelrillen, was in ieder geval de dag dat al het fruit dat nog aan de boom hung vogelvrij was voor de schooljeugd. Ondanks dat meer dan de helft van de fruitbomen van Bruntinge in oonze eigen hof stun, deuden wij der volop an met. Oonze overbuurman haar maor twee appelbomen bij zien boerderij staon, maor an iene daorvan kwamen hiele grote appels; van het formaat hooguut 2 in een kilo en die appels waren slim gewild.
En tot ongenoegen van mien opa was de walneutenboom in oonze hof altied het doelwit van kwaojongens um de leste neuten der uut te kriegen. Dat gebeurde deur met stokken te gooien. Daoran haar mien opa een ‘glunige’ hekel. In de bome klummen en schudden (rillen) an de takken mug van hum allemaole, maor ‘dat gesmiet met bongels’ veroorzaakte volgens hum teveul schade an de kruun. Allemaol dierbare jeugdherinnerings.
Tot zover het verhaol van Willem. Hij stelde an ’t ende van de reactie nog een vraoge: ‘Deuden jullie op de Smilde ok an ‘appelrillen’? Of was dat een typisch Midden-Drents gebruuk?’
Gerard en ik weet dat niet: bij oons is het begrip ‘appelrillen’ niet bekend. Misschien bent der nog lezers die hier ervaorings met hebt?
Op de website ‘het oerdorp Orvelte’ vun ik dit stukkie informatie:
Het oude gebruik zegt dat alle fruit dat op 1 november nog in de bomen hangt, vrijelijk mag worden geplukt. Appelrillen noemen ze dat hier. Er zijn altijd boeren die door drukte niet aan de appeloogst zijn toegekomen en de jongelui maar al te graag uit de bomen jagen. Het deert de jongens niet. Het appelrillen wordt er alleen maar spannender van…
Hierbij een link naor die website, ku’j ’t hiele verhaol eem lezen.
Een ander ding wat mij opveul in Willems verhaol was het woord hof. Daormet weu de boomgaard bedoeld die bij de boerderij heurde.
Het huus waoras wij nou in woont hiette toen wij het kochten in 1989 ‘ ’t Olle hof’. In 1959 verkochten Mans en Lammie Keun heur boerderij en een groot diel van heur laand an de gemiente en op het stukkie dat ze zelf heulden bouwden ze in 1960 heur huus. Ze nuumden het ‘ ’t Olle hof’, omdat het stun op de grond waoras vrogger heur boomgaard was, heur ‘hof’.
Dat naambordtie hef tot 2011 op de veurgevel van oons huis zeten.
Dank Willem; mooi verhaol!
Willem
Dat niet elkien bliede was met het ‘gerop’ in de (appel)bomen is wal dudelijk, maor ’t gebeurde in mien herinnering zowat nooit dat ze je de hof oetjeugen.
Ik ken nog wal een verhaal dat twee jongens, een neef en een achterneef van mij, de appels weerumbrengen mussen. Ik was nog te jong um dat bewust metmaakt te hebben want het speulde argens eind jaoren ’40 en het speulde zich of in Börk en niet in Brunting
De pastorie van de Hervormde kerk in Börk stun tegenover ’t (olde) gemientehoes en naost de boerderij met bijheurend “Börchie”, van een neef van mien pappe. Der was net een neie domnee kommen (domnee ten Bruggenkate) en die kende de Drentse gewoonten en mores nog niet. Van appelrillen har e nog nooit heurt. De domnee har een mooi appelboompie in zien hof staon en de appels zagen der verleidelijk oet en haarn de volle aandacht van de ongeveer 9-jaorige zeun en zien kameraodtie. De domnee wol de appels nog een paar dagen mooi riep worden laoten, maar har der gien reken met holdden dat ien van die ‘paar dagen’ 1 november was. De beide jongens, ze hietten allebei Frits, dachten een mooi appelrillen te hebben en gungen op 1 november al hiel vrog en veural hiel rustig, het boompie te ontdoen van de (vogelvrije) appels. Toen de domnee een paar uur later ies naor zien mooie appeldies kieken wol zag hij een leeg boompie en weur der niet echt vrolijk van.
Um kört te gaon; de inwonende opa van de buurman kreeg het hiele verhaal te heuren en har al gauw deur dat zien kleinzeun der veul meer van wus. ’t Einde van het liedtie was dat de beide Fritsen opdracht kregen om de appels weerum te geven an de domnee. Opa Frits was wal arg van de tradities, maor iene wel net in Drenthe was kommen wonen kreeg van hum ok de tied um de tradities te kennen leren.
De boerderij stiet der niet meer; die is argens in de jaoren ’80 sloopt en de hof is verdield. Ien stuk is parkeerterrein worden van de Rabo-bank en der is een nei huus zet op ’t aandere diel. Het ‘Börchie’ stiet der nog wal, maor is ok hielemaol verbouwd en moderniseerd.