Op deze 28e augustus, de dag waarop de stad Groningen haar ontzet* in 1672 viert, publiceer ik het laatste deel van de serie ‘Groningen zoals het vroeger was: over de Vismarkt, de A-kerk en de Aa.
In het boekje dat ik van Essina kreeg staat een pentekening van C. Pronk en J. Bolhuys uit de 2e helft van de 18e eeuw.
Op de afbeelding hiernaast zie je die tekening; als je er op klikt krijg je een mooie vergroting.
De Vismarkt is een langwerpig, rechthoekig plein.
De naam van dit plein wordt voor het eerste gebruikt in het begin van de 15e eeuw. Daarvoor heette het Langestraat.
Op de afbeelding links zie je de A-kerk prominent prominent in beeld; tegenwoordig staat voor de kerk de Korenbeurs.
Veel huizen die op de oude prent te zien zijn, staan er nog.
Op de website ‘I go Groningen’ vond ik dit artikel: ‘Vismarkt: een plein om van te houden‘. Je vindt er wat leuke, oude foto’s er er worden een aantal monumentale panden beschreven.

Onder de laatste prent in deze serie staat: ‘Hooge der A met Vischbanken. Het is een tekening van J. Bulthuys uit 1773, komt groot in beeld als je er op klikt.
Over het Hoge en het lage der A lees je veel achtergrond informatie op deze Wikipedia-pagina; daar vond ik o.a. deze informatie over de geschiedenis van die plek.
De A (eigenlijk de Drentsche Aa) vormde vroeger de westelijke grens van de stad Groningen. Dit deel werd al bewoond in de 8e/9e eeuw. In de 12e eeuw werd de A-brug over de A gelegd en vanaf de 13e eeuw werden er steenhuizen en de A-poort werd in de stadsmuur aangebracht.
‘Hoge’ wijst op de hoge kade langs de A aan de oostkant, de ‘lage’ kade ligt aan westelijke oever.
Volgens overlevering werd de hoge kade gebruikt voor het lossen van schepen bij vloed (hoog water) en de lage bij eb (laag water.)
Tot 1877 waren de getijden van de zee merkbaar in de stad. De visbanken die op de afbeelding rechts te zien zijn, zijn in 1890 afgebroken.
Op beide oude prenten zien we de A-kerk; die is ongeveer 800 jaar oud.
Rond het jaar 1200 werd op de oostelijke oever van het riviertje de A een kapel gebouwd, die later werd uitgebouwd tot kruisbasiliek.
De kerk is gewijd aan de heilige Sint Nicolaas, de beschermheilige van schippers.
De kerk is katholiek geweest tot 1594, toen werd Groningen Hervormd.
Als je meer wilt weten over de A-kerk verwijs ik je naar dit artikel op de al eerder genoemde website ‘I go Groningen’ onder de titel: ‘De vijf geheimen van de A-kerk’.
*Geen idee wat ‘Gronings ontzet’ inhoudt? Klik hier.
In augustus 2023 begon ik met deze serie over de stad Groningen, naar aanleiding van een boekje met oude lichtdrukken dat ik kreeg van Joop en Essina.
Hierbij een overzicht van de delen die aan dit blog vooraf gingen:
Deel 1: ‘Gezicht op Groningen vanaf de westzijde
Deel 2: ‘De geschiedenis van de A-Poort.’
Deel 3 : De Grote markt en het gemeentehuis.
Deel 4: De Poelepoort
Geef een reactie