Categorie: Alledag Pagina 176 van 301

In Ootmarsum is een schoolmuseum; dat hebben ze met een duur woord Educatorium genoemd, maar het woord schoolmuseum past beter wat je te zien krijgt.
Op de laatste dag van onze korte vakantie in Twente bezochten we dit museum: een feest voor de geest!
Gerard en ik zaten alle zes jaren van de basisschool bij elkaar in de klas.
Meer hierover lezen? Zie ‘Klas van de week >>>  een blog daarover uit 2016.

In het museum maak je een reis door de tijd, waarbij onderwijs steeds het onderwerp is.
Je krijgt te zien hoe het onderwijs bij de monniken ooit begon en hoe het in de loop van de eeuwen veranderde. Voor kinderen uit de laagste sociale laag van de maatschappij en voor meisjes bijvoorbeeld was onderwijs in de 19e eeuw nog niet vanzelfsprekend.

In het museum zijn verschillende aspecten van het onderwijs apart belicht: er is een hele zaal waar alleen maar voorwerpen te zien zijn die met schrijven te maken hebben.
Lei, griffel, inktpotjes, ganzeveer, lettervoorbeelden, schrijfschriften en schrijfstijlen: Gerard en ik stonden bij de vitrines te zoeken naar onze eigen lesmethode-schriftjes en herkenden de bekende lijntjes: een smal gedeelte voor ‘de buik’ van de letters en een groter gedeelte voor de lussen en stelen. We zagen onszelf weer zitten met de tong uit de mond.

Er was een zaal met lesmateriaal van het vak geschiedenis, biologie en aardrijkskunde. Er lagen zelfs oude schoolstempels; dan kreeg je een afbeelding van een land in je schrift gestempeld en daar moest je dan zelf de steden, rivieren en gebergtes in tekenen/kleuren.
Over schoolstempels schreef ik in 2014 een blog met de titel Kleuren en schoolstempels >>>

‘De Noormannen voor Dorestad’

Gerard ontdekte de kleine stempeltjes die je kreeg bij meester de Groot als je heel mooi had geschreven; bij drie stempeltjes mocht je met een gekleurde pen schrijven.
We zagen heel oude en heel nieuwe rekenmethodes en bij ieder schoolvak zag je ook de bijbehorende schoolplaten: een feest van herkenning.
We zagen o.a. ‘Het leven in sloot en plas’ en ‘de Noormannen voor Dorestad’. Er was zelfs een kamertje met voorbeelden van textiele werkvormen: brei-, haak- en borduurwerkjes, genaaide jurkjes, kruikenzakken en merklappen.

Als je altijd bij elkaar in de klas hebt gezeten is het bezoek aan dit museum een groot genoegen.
Als kers op de taart vond ik bij de uitgang wat oud kinderspeelgoed, waaronder een tol met een zweepje. Zou ik dat nog kunnen?
Ja man. Zwait’n dokter.
Ik kreeg zelfs applaus van de twee gastdames.

Meer weten over het schoolmuseum? Hierbij een link >>> naar hun website.

Bij het opruimen van een zolder (zie Leven is als sneeuw >>>) kom je natuurlijk van alles tegen.
In een doos vond ik oude boeken van mij  die nog meegekomen waren vanuit mijn meisjeskamer aan de Servatiusstraat.
Sommige boekjes zijn echt stukgelezen, andere bewaarde ik omdat ze in de serie ‘zondagschool-boekjes’ vielen.

Een groot deel daarvan gaat naar de boekenmarkt. Rigoureus, ik weet het, maar ik hoor te veel verhalen van kinderen die na het overlijden van hun ouders het ouderlijk huis moeten ontruimen en verzuchten: “Wat moeten we hier nou mee?”
Het zijn mijn herinneringen en niet die van mijn kinderen.
De doos zette ik in het achterhuis en als een dochter thuiskwam vroeg ik of ze nog even in die doos wilden kijken. “Als er iets in zit wat je graag wilt houden, leg het dan even aan de kant”.

Het is mooi om te zien hoe ze door zo’n doos gaan.
Mijn herinneringen zijn bij sommige boeken ook de herinneringen van onze dochters omdat ik veel van mijn oude boekjes aan ze heb voorgelezen voor het slapen gaan.
“O, kijk nou. Ik weet nog……” en dan komt er een verhaal over hoe spannend het was, of zielig, of gemeen.
Frea legde één boekje achteruit.
Rozemarijntje.
Ze had er even in gebladerd en zei: “Die plaatjes (twee daarvan vind je verderop in dit blog).  Alles komt weer boven bij het zien van die plaatjes.”

Rozemarijntje van W.G. van de Hulst.
Toen ik het boekje kreeg in de jaren ’60 was het al hopeloos ouderwets.
Het boekje kwam uit in 1933. Rozemarijntje leeft in de wereld van vóór de tweede wereldoorlog. Ze gaat met de stoomtrein en haar oom, die huisarts is, gaat met een koetsje bij zijn patiënten langs.
Maar, hoe ouderwets ook, ik vond het zo’n leuk verhaal.
Zelf was ik een kind dat altijd wel ergens een vlek in de kleren had en soms onbewust verkeerde dingen zei; zoals volgens mij alle kinderen.

Rozemarijntje is een levenslustige en onbesuisde wildebras, maar de strenge tante, waar ze logeert omdat moesje ziek is (het woord alleen al…..) wil van haar een rustig, net en gehoorzaam meisje maken.
Tot afgrijzen van tante (die haar Maria noemt omdat dat haar ‘echte naam’ is)  speelt ze met boerenkinderen en valt ze van een koe af in een koeienvlaai in het weiland.
Ze wordt vrienden met de grote hond Nero, met huishoudster Dina en de oude ‘Berenbijter’; het kind doet ontzettend haar best maar heeft veel aanvaringen met tante.

…. van een koe afgevallen….

Gelukkig ontdooit tante aan het eind van het boek en noemt haar Rozemarijntje Zonneschijntje.
‘Feel good’ verhalen, waarin het goede overwint en iedereen op het laatst gelukkig is.
Als schoolmeisje smulde ik er van, ook al wist ik toen ook al dat het in de praktijk lang niet altijd zo gaat.

Rozemarijntje gaat in de doos ‘Frea’ die op de opgeruimde zolder komt te staan.
Met een paar babyspulletjes. werkjes van de peuterspeelzaal, schoolschriften en wat speelgoed.

Je kunt van alles vinden van W.G. van de Hulst.
Moraliserend. Ouderwets.
Maar zijn boekje wordt bewaard.

In het blog over de volkswijsheid over bier en wijn/plezier en venijn vroeg ik me af waar het woord ‘kater’ vandaan komt. De belofte dat ik daar later op terug zou komen los ik vandaag in.

In 1850 dook het woord kater in de betekenis van ‘onaangename gevoelens na drankmisbruik’ voor het eerst op in Duitse studentenkringen. Het is een vervorming van het woord voor slijmvliesontsteking of verkoudheid, namelijk Katarrh. Het komt van het Latijnse “catarrhus” en van het Griekse “katarrhoos”. Deze woorden betekenen “het omlaag vloeien” (van slijm in het hoofd). Al in 1906 werd het woord kater ook beschreven als “ongesteldheid na drinkgelag”.

Daar zijn we dus snel klaar mee!
Daarom combineer ik vandaag dit kater-verhaal met de kater die sinds een maand in onze familie is: Frits. (zie 30 september >>>)

Frits voelt zich na de eerste schuchtere weken bij Carlijn en Wim helemaal thuis in hun flatje; hij laat zich heerlijk kroelen en aanhalen.
Toen de eerste verlegenheid er af was ging hij herhaaldelijk op onderzoek uit en werd hij zelfs een beetje ondeugend. Hij mag bijvoorbeeld niet in de slaapkamer  komen, maar toen hij daar wel even kon binnenglippen gooide hij gelijk een plantje om. ’s Morgens staat hij luid mauwend en krabbelend voor de slaapkamerdeur en geeft te kennen dat ze nu wel lang genoeg geslapen hebben.

Was het in het begin nog zo dat ze hun best moeten doen om Frits aandacht te kriigen (hij zat eerst twee dagen onder de bank), zo langzamerhand draaien de rollen om. Carlijn

‘de blik’

had een grote stapel oude tijdschriften meegenomen om wat uit te zoeken. Ze had ze allemaal op de grond uitgespreid; Frits zag het allemaal zeer belangstellend aan en ging er vervolgens boven op zitten. En dat alles met ‘de blik’: beschouwend, een beetje achterdochtig, een beetje verongelijkt en een beetje verbaasd.

Soms zijn ze Frits kwijt. Dan zit hij onschuldig achter het douchegordijn te kijken of hij is per ongeluk in een keukenkastje geglipt.
Van Carlijn kreeg ik bijgaand grappig filmpje; Frits op ontdekkingstocht in de keuken.

Wat zeggen we het vaak als we met familie of vrienden bij elkaar zijn.
De mannen beginnen met een pilsje en later op de avond, als de dorst is gelest, wordt een glaasje wijn ingeschonken. “Wijn na bier geeft plezier!” roepen we dan onbekommerd.
In deze volgorde zou je geen, of in ieder geval minder, last van een kater hebben.
De omgekeerde volgorde zou volgens de volkswijsheid wel eens verkeerd kunnen uitpakken, want ‘Bier na wijn geeft venijn!”.

Eerlijk gezegd heb ik geen ervaring; ik drink of wijn/port of alcoholvrij bier. No problem de volgende morgen.
Tot mijn verbazing hoorde ik donderdagmorgen in “Je dag is goed’ van Jeroen van Inkel (Radio 5) dat deze uitspraak niets te maken heeft met het al of niet krijgen van een kater.
Het is een uitdrukking die uit de middeleeuwen stamt en dus een historische achtergrond heeft.

Sinds jaar en dag drinkt de mensheid alcohol. Het drinken van wijn gaat al terug tot de oudheid en in de middeleeuwen werd veel bier gedronken. De kwaliteit van het drinkwater maakte dat men zelfs meer bier dan water dronk, dat was gezonder.
De uitdrukking over ‘venijn en plezier’ valt uit te leggen als we kijken naar de opbouw van de middeleeuwse maatschappij en de  drinkgewoonten die daar bij hoorden. Bier was in die tijd een goedkope drank die vooral door mensen uit lagere klassen gedronken werd.
In die tijd was wijn een veel duurdere drank, logisch dat wijn dus meer werd gedronken door mensen uit de hogere klassen van de samenleving.

De volkswijsheid wil zeggen dat het beter is om vanuit een armoedige situatie (bier) rijk te worden, dan vanuit de gegoede burgerij (wijn) tot armoede te vervallen.
Het was beter om het eerste deel van je leven bier te drinken en later wijn, omdat je dan meer geld te besteden had.
Deze uitdrukking werd ook vaak gebruikt als iemand boven of onder ‘zijn stand’ trouwde.
Als je van een wijn- naar een biersituatie gaat is dat vervelender dan andersom.

Frits

In dit hele verhaal komt dus geen kater voor.
Waar komt dat woord voor de effecten van alcohol op het menselijk lichaam eigenlijk vandaan?
Misschien een leuk onderwerp voor een volgend blog.
Frits maar eens vragen.