Eén dag gingen we fietsen toen we een week vakantie vierden in Westerbork.
We besloten de fietsroute ‘Voormalig Kamp Westerbork’ te fietsen, maar die route was geen succes.
Bij het eerste bordje hadden we al een meningsverschil over welke route nou de juiste was en na het derde bordje hield de route die wij gekozen hadden op.
Dan hebben we gelukkig de ‘fietsknooppunten-app’ en op alle ANWB-paddestoelen staat het museum vermeld, dus wij kwamen wel waar we wilden zijn.
Gerard en ik waren er vroeger wel eens geweest, maar tegenwoordig lijkt het niet meer op wat het toen was: het is nu een museum om ons te herinneren aan wat er zich allemaal in het kamp Westerbork heeft afgespeeld.
Er werden geen mensen vermoord, maar het was een ‘Durchgangslager’ van waaruit duizenden Joden naar Duitsland werden vervoerd.
Je krijgt een goed beeld van het dagelijkse leven in het kamp tijdens de Tweede Wereldoorlog en de tentoonstelling laat dit tot in detail zien.
Maar er is ook aandacht voor de periode na de oorlog; de mensen die er bij de bevrijding nog zaten opgesloten mochten niet zomaar naar huis, maar moesten worden geregistreerd en wachten tot de autoriteiten hen toestemming gaven het kamp te verlaten.
Verder werden de gebouwen na de oorlog gebruikt voor het onderbrengen van NSB’ers en andere foute Nederlanders en vanaf de jaren ’50 werden de barakken het onderkomen van de Zuid Molukkers, die na de politionele acties naar Nederland werden gehaald.
Begin jaren ’70 zou het bijna worden gesloopt, maar dat gebeurde niet: net op tijd werd het historisch belang van Kamp Westerbork onderkend en werd het een herinneringscentrum.
Wat mij trof was het eerste deel van de permanente tentoonstelling.
Men laat zien hoe er in de verschillende decennia na de oorlog tegen 1940-1945 werd aangekeken. Vlak na de oorlog had iedereen massaal in het verzet gezeten en mensen die ook maar iets positiefs hadden gedaan voor of gedacht over de Duitsers werden in de hoek ‘fout’ gezet. Verder was Nederland vooral bezig met de wederopbouw en was er geen aandacht voor opgelopen trauma’s en verwerking; we moesten door.
In de loop van de jaren is het collectieve beeld dat we hebben van de oorlogsjaren steeds een beetje bijgesteld. In de tachtiger jaren bijvoorbeeld kwam er aandacht voor kinderen van NSB’ers die zich ook oorlogsslachtoffer voelden. Je loopt in het museum langs de wanden met beelden en persberichten uit de verschillende decennia en ziet hoe de visie op de oorlog kantelt.
Toen ik in 1960 werd geboren was de oorlog nog maar 15 jaar geleden.
Dat is net zoveel als dat je nu terugkijkt naar 2008. Zo kort nog maar.
Ga daar eens heen, mensen.
Het is indrukwekkend en mooi tegelijk.
En dan hebben wij alleen nog maar het binnengedeelte gezien. Je kon ook met een shuttlebus het terrein op naar het Nationaal Monument (met die spoorrails die omhoog wijzen), maar het was mooi weer en wij moesten nog weer terugfietsen naar Casa Grada.
In vrijheid.
Opdat wij niet vergeten.












