Categorie: Streektaol Pagina 12 van 16

16 januari: Het komp met de jaoren…..

Door Ada

Op 16 januari 2018

Nou bin ik toch al ruum boven de vieftig, maor of en toe zo’j dat niet zeggen.
Soms stao ik van mien eigen stommigheid te kieken.

Maondagmorgen.
Bosschuppen doen.
Briefie maken, lege flessen in een grote, gele Jumbo-tasse.
Een lege wienflesse en een lege portflesse; wij waren het weekend thuus.
Twee puuten met olle kleren veur ’t Leger in de fietstassen, tasse met lege flessen, bosschuppenbriefie en portemonnee an ’t stuur.
Eem bij de dokter langes, ik mus een Certe-formulier ophalen.

De twee puuten met olle kleren gooide ik in de daorveur bestemde containers; toen kun die bungelende tasse an ’t stuur mooi eem in de fietstasse.
Op het moment dat ik de Jumbotasse op de zied in de fietstasse prop denk ik: “As d’r nou nog een ressie wien of port in die flessen zit löp het mij in de tasse…’
Toen ik de flessen in glasbak gooide zag ik het al: een klein rood plassie under in de tasse.
Het bosschuppenbriefie was de klos, mien portemonnee een klein beetie en het Certeformulier bleef net dreug.

Kopschuddend over zoveul stommiteit op de maondagmörgen poets ik mien portemonnee schoon met een old zaddoekie dat nog in de jasbuze zit en ik dep de tasse dreug.
Dan loop met een rose/vlekkerig briefie de winkel in. As ik bij de kassa de tasse lös doe um ’t spul d’r in te doen slag mij de wien-walm tegemoet.
Gelukkig stiet d’r gieniene echt dichtbij mij.

Van de weke moet ik met dat formulier hen Certe.
Gelukkig zit daor gien vlekken op; wat een indruk maak ie dan a’j joen cholesterol moet laoten controleren.

Nou: spanning en sensatie op de maondagmörgen.
En het argste is: het was niet iens de eerste keer dat mij dit overkwam; leeftied hef niks met verstaand te maken.
Ok al zegt ze dat dat met de jaoren komp.

Reageren

20 december: Echte keerzen. En een échte boom.

Door Ada

Op 20 december 2017

In Streektaol

Vrogger verheugde ik mij altied slim op de karstdagen. Toen vun ik die glitter en glim al prachtig um naor te kieken. Bij het karstfeest van de Zundagschoele stun een kolossale bome tot an het plafond! Mét hiel veul lochies, hiele grote ballen en gekleurde slingers.

Bij oons thuus was d’r toen ik klein was ok altied een echte karstboom. Een sparregie. Die boom stun in huus veur oons kinder, zoveul was mij as zesjaorige wal duudelijk.
Mien moe was zo schoon as sukker en haar eigenlijk een hekel an het gedoe rond karst. Keersen branden gaf maor zwarte aanslag, um over de naalden van het sparregie in de vloerbedekking maor te zwiegen.
Mien va vun alle spatzen rond de karstdagen maor flauwekul. Daor huufden wij trouwens ok niet naor te raoden, dat leut e ok wal duudelijk blieken.

Maor ze deuden heur best veur oons. Toen ha’j nog niet van die mooie standers um een boom in te zetten, dus mien va gung gangs met een groot holten kruus. Daor mus de boom op spiekerd worden. Alny Bolding, mien buurwichie uut die tied en ik dartelden in opperste staat van opwinding um mien va hen. De karstboom weur optuugd! Wij hadden al wat spullegies uut de deus haald die wij alvast in de boom wollen hangen, maor dat kun nog niet, want de lochies mussen d’r nog in. Wij leupen mien va danig in de weg met oonze kleuterpraot. “Kiek” zee ik ik tegen Alny “een engeltie. Ik wol ok wel een engeltie wezen, ie dan?” Mien va was nog an het worstelen met het kruus under de bome en bromde vanunder de boom “Nou, daor kan ik aans wel veur zorgen!”
Mien moe stun as versteend bij ’t aanrecht. “Kéés toch!!!”
D’r kwam een daverende lach under de karstboom vot.
“Ja. Kan niet, ik weet het. Maor ik was ’t eem zat. Haal die kinder hier maor eem vot, as de lampies d’r in zit mucht ze d’r wel weer bij.”
(Op de foto: Henk en ik under het sparregie)

Toen wij pubers waren kochten mien olders een kunstboom, ien van de eersten.
LILLUK! Hij hef d’r twee jaor staon geleuf ik. Toen zeden mien breur en ik: “A’j dat lillukke ding veur oons in de kamer zet dan huuft het niet.’
Ie können nog beter lochies in de ficus hangen dan die afzichtwekkelijke boom optuugen.

Keersen branden deu mien moe bijna nooit. Allent op 1e Karstdag, bij het diner, dan weuden de keersen ansteuken.
Mien moe haar de leste jaoren toen ze weduwe worden was een klein kunstboompie in de kamer staon en veul sfeerlochies. Geen echte waxinelochies, maar nep-lochies met batterijen in.
Diepgelukkig was ze d’r met. Gien zwarte aanslag en toch sfeervolle karstlochies.
Jaorenlang maakte ik met karst veur de moeders een karststuk met vers dennegruun en netuurlijk een keerze d’r in.
Dat karststukkie stun bij mien schoonmoeder nog tot over neijoar, maor bij mien moe was het op darde karstdag al weg.
Toen ik nao heur overlieden heur huus leeghaalde vun ik een grote deuze met karstspullegies. Allemaol plastic grune takkies, plastic hulst en de wereld an elektrische waxinelochies .
Underin de deuze lagen allemaol keerzen. Uut mien karststukkies……

Gelukkig hangt het vieren van het karstfeest niet of van de versiering.
Ik bewaar hiele goeie herinnerings an de karstdagen bij oons thuus: hen de karke, veul karstliedties zingen, spellegies doen en gezellig samen eten.
Bij mij in de boom hangt nou een paar karstversierings die vrogger bij oons thuus in de boom hungen. Die had ik een paar joar geleden al van mien moe kregen, zij deu d’r toch niks meer met. Het engeltie is d’r niet meer bij. Maor as ik die olle spullegies in de boom hang moet ik altied nog eem denken an die ene keer…..Kéés toch!

Reageren

19 december: Met je kop in de krant.

Door Ada

Op 19 december 2017

In Alledag, Streektaol

‘Zo wil ik niet met m’n kop in de krant!’ is een gevleugelde uitdrukking op mijn werk. Dan gaat het vaak om een bedrijf met frauderende medewerkers, slechte arbeidsomstandigheden of belabberde financiële resultaten. Een horror-scenario voor elke manager.
Maar vorige week stond mijn kop wel in krant…..
in ‘de Krant’ wel te verstaan, met foto en al.

Leuk! Albert Boelen (zie Olde mannen in Rowol >>>…) had een aantal weken geleden in diezelfde Krant gevraagd of mensen een stukje wilden schrijven voor de streektaal rubriek ‘Moi Noordenveld’, daar had ik gehoor aan gegeven. Ik stuurde het blog ‘Naor Roden lokt met de Mensinge >>>‘ in dat ik twee jaar geleden al had geschreven om hem een idee te geven van mijn schrijverij. Dat was eigenlijk gelijk al goed; afgelopen dinsdag werd het geplaatst. Daar kreeg ik in eerste instantie niks van mee, want ik zat in Nottingham.

Leuke reacties kreeg ik. De Fries Piet (die ook goed Frans spreekt) reageerde: “We bin ok bliede dat we in Roden wone en Fryslan is ek flak by!”
Dirk, met roots in Noord Groningen, kon zich niet voorstellen dat ik heimwee had naar Smilde.
Als je toch in Roden woont!
Als voorbeeld haalde hij aan dat hij vroeger voor een schroefje 15 kilometer moest rijden, terwijl hij nu even naar de gebroeders De Wit kon fietsen.
Nou. Niet direct een voorbeeld waar ik nou warm voor loop, maar Roden heeft inderdaad een heleboel andere voordelen.

Nou realiseer ik mij iniens dat dit blog eigenlijk in de streektaol haar moeten.
Morgen maak ik het goed.
Want, lieve meinsen, blief praoten in je eigen streektaol.
Of ie nou in Smilde, in Friesland, in Noordpolderziel of in Roden woont!

Reageren

21 november: November

Door Ada

Op 21 november 2017

In Muziek, Streektaol

De maond november vin ik normaal gespreuken een knusse maond.
Sowieso geniet ik altied slim van de harfst: de mooie kleuren, de gezelligheid in huus, Sint Meerten, Sinterklaos, echt mien tied van ’t jaor.

Dit jaor is ’t aans.
D’r is veul gebeurd de leste maonden en ik bin meui.
Van ’t afscheid nemen, van het gereis, van de drokte, van de ongewoonte, ja waor allemaol niet van.
Soms is ’t eem niet aans.

Vanmiddag zat ik in de auto op de snelweg van Grunn’n naor Assen. Het regende, het weide, de wiend ropte het leste blad van de bomen en jeug het over de weg.
De hiele dag was het somber en gries buuten en toen ik um half vief richting Roden ree was ’t al bijna duuster.

De kale akkers en het dooie blad deuden mij denken an een liedtie van Roelof en Harm over de maond november; het past goed bij mien stemming in dizze periode. Het komp van heur CD ‘Zolt van de zee’.
Het is aans as wat wij van heur gewend bint, een beetie jazzy haost.

Reageren

7 oktober: Een klank, een smaak, een geur…..

Door Ada

Op 7 oktober 2017

In Muziek, Streektaol

Veurige weke schreef ik over Erik Scherder en zien boek ‘Singing in the brain’.
In dat blog schreef ik dat Daniël Lohues zun mooi stukkie haar schreven in die zaoterdagkraante. Hierbij een link Magisch naor een PDF met zien column. O, wat vin ik dat een herkenbaar verhaol.

Lohues hef daor ok een mooi lied over schreven.
De eerste zin van dat lied is:
‘Soms brengt een klank, een smaak, een kleur, joe trug naor wat ooit is gebeurd”.
Het overkomt mij veul bij meziek, maar ok bij geuren.
– Roek ik ’toffee-piep-tabak” dan heb ik dominee Hooijer (jaoren ’70 in Hoogersmilde) op mien netvlies.
– In een sportruumte waor van die ongebluste kalk stiet um je handen stroever te maken an de rekstok krieg ik spontaan het zweet in de handen en visioenen van klimrekken waor as ik (met mien hoogtevrees) niet overhen durfde te klimmen.
Over gimmestiek gespreuken: gistermorgen heurde ik in de auto de mars “Koning Voetbal”. De haoren gungen mij recht overende staon. Daor begunde op zaoterdagmörgen de gimmestiek altied met. Op die meziek mussen wij rondties hardlopen in de zaal. Die gimmestiek, (S.V. Hoogersmilde) daor mus ik op advies van schoelarts hen en wat haar ik daor ik hekel an. As ik laoter gao dementeren dan giet het daor over.
– De geur van opgedreugde boetseerklei brengt mij weer trugge op de zolder van de legere schoele waor wij handenarbeid en handwerken hadden.
Bij herkenbare geuren giet het dan om sentimenten die weer boven komt, bij meziek bint het bij mij vaak emoties die opkomt.

Luuster hier naor het prachtige lied van Lohues. Het stiet op het album ‘Hout moet’ en de titel is ‘Herinnerings’.

Reageren

19 augustus: Albert Boelen en ‘de Onlanden’.

Door Ada

Op 19 augustus 2017

In Streektaol

Zoas al beloofd in het blog ‘Olde mannen in Rowol’ vandage het aandere gedicht dat Albert Boelen mij destieds stuurde.
(zie het blog van 25 juli >>>)

Net as Albert bint Gerard en ik ook arg gecharmeerd van de Onlanden.
Wij gaot allebei regelmaotig op fietse hen Grunn’n. Veurige weke kreeg ik ’s mörgens een berichie van hum op mien telefoon: “De Onlanden vanmorgen. Lekker op fietse” en hij stuurde een foto met.

“Het was veul mooier as op de foto” zee e later op de dag. En zo is ’t eigenlijk altied.
Ettelijke foto’s heb ik ’s mörgens vrog van de Onlanden maakt. Met de opkommende zun. Met zulveren spinnewebbies an elke rietstengel met druppelties water d’r in waor de zun deurhen schient.
Met reeën in de mist. Met ganzenkuukens.
Met trots paraderende fazant-hanen.
Moar nooit krie’j op die foto’s te zien hoe mooi het was.
Ie moet d’r gewoon hen en het zölf beleven.

Albert woont in Foxwolde, feilijk midden in de Onlanden.
Lees hierunder hoe hij het beleeft:

Onland reize

Ik biender staorig
deur het gruun –
de zwarte sloot
wes mij mien pad –
het briede, gruune veld
met an de einder
een stad.
Ik dwaal wat rond en
vuul mij vrij,
een veugel wupt wat
veur mij oet.
Een grelle witte wolk
an de blauwe locht – ik
kiek umhoog – met in mien
hals een kloet.
Waor as ik kom – waorhen ik reis
hier kom ik aal wearum –
Hier kom ik vort – dit is mien plek,
want aal ’t gereis en aal ’t getrek
leart mij aal mear: d’r is niks in
hiel de weareld – dat op dit laand hier lek.
Dit laand, zó niks, zo ‘on’ – mor niet te
vergelieken.
Hoe aold aj wordt – hoe lang j’ ok blieft
verwonderd bliej’daor kieken.

(25.08.2014 Onland Roderwolde bij ’t Leekstermeer)

Reageren

4 augustus: Drents spreekwoord.

Door Ada

Op 4 augustus 2017

In Streektaol

Ien keer in de weke breng ik koffie bij de wagenbouwers van de Rodermarktwagen van de kerk. Het duurt eem veurdat ze allemaol zit, maor as ze zit, dan is’t gezellig.
Ik schenk de mannen een kop koffie in, roep dat suuker en melk zölfbediening is, gao rond met een schaol koekies of soekelao en dan gao ‘k d’r ok bij zitten. Luustern.

Mannen praot over hiel aander dinge as vrouwen.
Over schuurties die vol met rotzooi ligt.
“Mien kinder ziet d’r nou al tegen op dat ze dat ooit ies allemaol op mut ruumen”.
Over krooien vol olle kranen. “Dan denk ie da’j nog wel wat hebt liggen, maor dan moe’j op ’t lest toch nog hen De Wit* veur een ringie of zukswat.”
Over grote hoeveulheden kikkers in de viever.
“Vittig ha’k d’r dit veurjaor. Die breng ik dan vot. Hen Zeumhuuzen in de wieke, of hen Roderwolde in een sloot”.

Ik griezel in stilte.

Vervolgens vertelt iene een verhaal over kikkerdril.
“Ik haar kikkerdril under de auto zitten! En wee’j hoe dat daor komp?
As een reiger een kikker opvret waor de dril nog in zit, dan scheidt die kikker een stoffie of waor die reiger hiel beroerd van wordt. Zo beroerd dat e d’r van mut speien.
Daor komp het spreekwoord ‘Speien as een reiger’ vot!
Dan lig d’r zun dikke klets glibberig kikkerdril op de straote en aj d’r dan met de auto overhen riedt dan FLATSCH en dan blef het under joen auto plakken.”

Verbijsterd volg ik zu’n verhaal.
De mannen drinkt heur koffie, knikt en luustert noar het kikkerdril-relaas en eet met smaak heur koekie.
Ik haar mien’n gelukkig al op.

(* De Wit = handel in ijzerwaren in Roden)

Reageren

25 juli: Olde mannen in Rowol

Door Ada

Op 25 juli 2017

In Streektaol

Op 9 juli meuk ik veur de PKN-website een verslag van het tuunconcert in de tuun van Ben & Mathilde in Foxwolde. (zie >>>)
Peter Schaap was d’r die mörgen ok te zingen en die zung dat vassie van ‘de hoge heren van het dorp.” Bij oons allemaol hiel bekend.
Nao Peter weu d’r aandacht vraogt veur de dichter Albert Boelen uut Foxwolde.
Haar ik nog nooit van heurd.
Albert vertelde (as bruggie nao Peter) dat hij een ok een tekst haar maakt over heren in een dörp.
Gien hoge heren, maor olde mannen. In Rowol um precies te wezen.

Albert Boelen tiedens zien optreden op 9 juli

Het was een treffend gedicht. Wij as publiek zagen de olle kerels staon te teuten met mekaar.
Wij gniffelden um de herkenbare, nikszeggende praot.
Ik geneut d’r van, wat een mooi gedicht.

Nao ofloop wol ik Albert eem an de jasse trekken. Um te vraogen of wij misschien femilie bint (mien moe is per slot van rekening een Boelen) en of ik de tekst van zien gedichten much gebruken veur mien website. Maor ik verpreut mien tied; toen ik het d’r an toe haar was Albert al weg.
In de weken daornao prebeerde ik hum te bellen, maor ik tröf hum niet thuus, dus op den duur he’k een olderwetse kaorte veur hum op de busse daon met de vraog um contact op te nemen.

Dit weekend kwam zien antwoord via de mail met as bijlage de twee gedichten waor ik um vraogd haar.

Olde mannen in Rowol

De olde mannen van Rowol
op ’t baankien bij de meul
ze zit d’r allemaol
en och, ze zegt niet veul.
De olde mannen van Rowol
bint zuunig met heur taol.

Ze schoeft, ze stent
ze proemt tebak
en deinkt heur eigen weg.
Ze zet gien meinse
nog mear een hak,
want elk wet, wat hij kreg.

Ze praot van: “tja”,
“non ja” en “ach”
“ie kunt er niks van zeggen”,
“’t is wat” “of niet dan”?
met ’n grieze lach,
“wat valt d’r oet te leggen”?

Nikkopt naor de wichter
met broen gebit
schudkopt over ’t peard van Jan,
wat zul’j ok zeggen, waor as ’t in zit ?
“het is gien boer, die man “!
Ze wuult in ’t zaand met de gele klomp
“ach ja, ’t komp zo ’t komp” !

De olde mannen van Rowol
op ’t baankie bij de meul
nóg zit ze d’r allemaol
nóg zegt ze niet zo veul.
Want wiesdom wast in stilte
en stil ís ‘t – in Rowol…..!

(07.12.09 voor de molen van Roderwolde)

Mooi hè?
Albert gaf mij ok wat informatie over hum as dichter; het is een bescheiden man.
Hij nuumt zuchzölf een hobby-dichter, die dichten gebruukt om zölf de dinge wat op een rijgie te kriegen en rust te vinden. Hij hef (nog) gien bundelties uutgeven, maor hij drag op verzuuk wel ies wat veur. Hij drag de Drentse streektaol een warm hart toe en döt daorum met in de taolbeweging vanuit het Huus van de Taol; hij is een zogenaamde ‘keurnoot’ in Foxwolde en helpt zo nou en dan met teksten, b.v. bij het opstellen van een overliedensbericht, het vertalen van een tekst veur een tenielstuk of gewoon veur het schrieven van stukkies in de mooie Drentse taol. Misschien ken ie zien verhaolties over het duo Berend en Wubbegien, die zo nou en dan in De Krant verschient.

Nou heur ik joe denken: Albert haar toch twee bijlage’s bij zien mail daon?
Klopt.
Dat aandere gedicht komp op een volgend blog in de streektaol, want dizze smaakt naor meer hè? (zie voor het andere gedicht het blog van 19 augustus)

Reageren

21 juni: Ome Jo en Rudolf Schock

Door Ada

Op 21 juni 2017

In Muziek, Streektaol

Vandaag een blog over een femilielid van vaderskant, de Vrieswijken. De breurs en zusters van mien va en moe waren allemaol trouwd, behalve de jongste breur van mien va; de ienigste vrijgezel in tussen allemaol echtparen. Hij hiette Johannes, ofkört as Jo.

Hij speulde een geheel eigen rol in oonze femilie. Hij haar niet veul op met wichter. Ik kreeg van ome Jo bijveurbeeld nooit een kussie as wij kwamen of afscheid namen.
Wichter hadden het kennelijk vrogger behoorlijk verbruid bij ome Jo. Het was wat een onverschillige man; tenminste, zo leek het. Hij at en drunk wat e lekker vun. Dat had natuurlijk gevolgen veur zien omvang, maor ok dat kun hum nie veul schelen.

Hij zee dat verjaordagen flauwekul waren. Maor hij was d’r altied. Altied wat mopperig en altied wel wat plaogerige steken under water veur deze of gene.
Hij haar ok niks op met familiedagen. Maor hij hef in al die jaren niet ien familiedag mist. Hij zat d’r bij, geneut van het eten en het drinken en uutte tussendeur graanzerig zien ongenoegen over van alles en nog wat.

1964: bij Ome Jo achterop de brommer

Het lek nou as of het een onaangename man was, maor dat was beslist niet het geval. Het was gewoon ome Jo; hij heurde d’r bij en ie kunnen ok verschrikkelijk met hum lachen. Vrogger, toen hij nog bij opa en oma thuus woonde en ik as kleinkind daor was te logeren, mug ik wel ies wat van zien plaaties draaien. Rudolf Schock bijveurbeeld . Het Wolgalied van Franz Lehar. Eerst vun ik het hielemaol niks. Maor ome Jo vertaalde de tekst veur mij en vertelde over de soldaat die an het Wolgastrand stiet en zo eenzaam is dat e vrag of God een engel naor hum toe wil sturen. Zielig vun ik. De muziek weur d’r mooier van toen ik begreep waor het over gung.

Ome Jo is niet old worden. Op zien 62e is e overleden an de gevolgen van zien levensstijl. Hij was de eerste van de vief en zien overlieden veroorzaakte groot verdriet bij zien femilie. Toen wij op de dag van de crematie bij de aula ankwamen was d’r al behoorlijk wat volk. “Zollen die allemaol veur ome Jo kommen?” vreugen wij oons of.
Dat bleek Inderdaod het geval. Vrienden, collega’s en een groep mensen uut Noord Duutsland die hum kenden as Jan. Hij had zien hiel eigen plek in dizze wereld, de femilie maakte daor maor een klein onderdiel van uut.
Of en toe komp Rudolf Schock nog wel ies veurbij op mien MP3-speuler en daormet de herinnerings an ome Jo.

Hierbij een link >>> naor een muziekfragment van het Wolgalied van Lehar in de uutvoering van Rudolf Schock.
Ik vin het nog steeds zielig……

Reageren

6 mei: Drents? Of Wanings?

Door Ada

Op 6 mei 2017

In Streektaol

Gusteraomnd kwam dochter Harriet bij oons kovviedrinken.
Uutgebreid bijpraoten en een spellegie doen. Kolonisten van Catan, de versie met steden en ridders. Glassie, happie en mooie muziek op de achtergrond.
Toen ik dattien punten haar (ik wun!) was het spel uut, de happies waren op en de muziek die ik op haar zet was net oflopen.
“Het heui op en de geite dood” zee Gerard.

Die uutdrukking haar ik al vaker heurd. In de femilie Waninge is dit een gezegde waor met uutdrukt wordt: het eten is net allemaal op en het feest is oflopen.
Veurbeeld: op de leste aomnd van de vekaansie op de camping alle veurraod drinken, koekies, slikkerij en chips opeten en de volgende morgen bij ’t ontbijt nao de leste beschuut tegen mekaar zeggen: “Zo! ’t Heui op en de geite dood!”

Harriët wus niet goed wat d’r met het gezegde bedoeld weu.
Die kan dan zo heerlijk nuchter zeggen: “Misschien ging die geit wel dood omdàt het hooi op was…..”.
Wij legden de betiekenis an heur uut en ik zocht nog eem op internet. “Het stiet vast wel argens bij een streektaol website” dacht ik. Maor nee dus, ik kan het nargens vinden.

Het zal dus wel een ‘Waninge-gezegde’ wezen.
Net as “Jans lig awweer achter de batterij”. Daormet bedoelt ze dat het echtpaar Jans en Griet al in berre lig.
Of “allemaol jonkheid” as excuus veur het feit dat ze wat vergeten bint.
Zo hef elke femilie zien eigen taolgebruuk.

Eigenlijk bin ik wel beneid of d’r streektaol-sprekers bint bij wie ‘de geite en het heui’ ok wel ies veurbij komt; reacties bint welkom. Klik op ‘een reactie plaatsen’ onder dit blog.
(ie moet nao joen reactie nog een rekensommegie oplossen, dit is om te veurkommen dat ik allemaol ‘spam-reacties’ krieg van robotcomputers).

Reageren