Categorie: Streektaol Pagina 9 van 16

18 juli: Een pries!

Door Ada

Op 18 juli 2020

As meachie van 11 jaor heb ik vrogger in Hoogersmilde ooit ies een dikke pries wunnen: ik was de 10.000e bezuker in het plaotselijke zwembad ‘het Bosbad’. Bedremmeld stun ik bij het balie-hokkie waor Altiena altied bij de kassa zat. Ze fielseteerde mij en ze vertelde mij dat ik honderd gulden kreeg. Toen ha’j nog gien Smildeger Neiskrant, dus het heuglijke feit hef de pers niet haald, maor ik was de keuning te riek.

Honderd gulden.
Dat was in 1972 een bulte geld en mien va en moe bedachten dat ik daor dan mooi een stevige, leren boekentasse veur kun kopen veur as ik straks hen de MAVO gung.
Hiel verstandig en vanuut de optiek van mien olders ok logisch.
Wat möt een kiend van 11 met honderd gulden?
D’r weur mij eigenlijk hielemaol niet vraogt wat ik met dat geld wol.
Wat ik wel weet is dat ik graag borduurwarkies wol kopen, Van die borduurwarkies met veurbedrukte kruusies. En kralen. En boeken.

Die boekentasse kwam d’r; lichtbruun met binnenin twee grote vakken en twee kleine vakkies veuran veur de agenda en het etui. Toen ik een jaor later hen de MAVO gung was het net mode um een gekleurde boekentasse te hebben; veul klasgenoten leupen met gruune, gele en rooie leren boekentassen, dus mien lichtbruune tasse was geliek al niet hiel hip.

Die tasse heb ik vier of vief jaor gebruukt.
Toen ik hen de HAVO in Assen gung weur het mode om de boeken met hen schoele te nimmen in een pukkel, zo’n soldaotentasse en de stevige leren boekentas (die netuurlijk nooit ofgung) stun ongebruukt op mien kamer.
Ik wol d’r ok niet meer met zien worden.
Hopeloos olderwets, zu’n degelijke schoeltasse.

“Nemst doe die leren tasse niet meer met hen schoele?” vreug mien va.
Hij vun mien verhaal over dat ‘die ollerwetse tasse hielemaol niet meer kun ‘ natuurlijk flauwekul.
Hij gung hum dan zölf wel gebruuken.
Hij deur zien kaorten en campinggidsen d’r in.

De tasse bleef veur mij altied verbunden met de megapries van honderd gulden en het vage gevuul daorbij dat het mien pries was, maor die tasse niet mien idee.
As ze die honderd gulden op mien spaarbankboekie zet haarn (wat eerst de bedoeling was) dan was het opgaon an de aanbetaling van oons eerste huus aan de Vaortweg in Smilde in 1985.
Want veur honderd gulden borduurwarkies, kralen en boeken veur een kiend van 11?
Dat was sowieso niet gebeurd; het was 1972.
Toen klotste het geld nog niet tegen de plinten omhoog……

Reageren

18 juni: ’t Kun minder.

Door Ada

Op 18 juni 2020

In Streektaol

Iedere Drent wet dat de woorden ’t kun minder‘ betiekent dat het best wel goed giet.
Het is zu’n uutdrukking die ok in t’Grunn’ns en Twents veurkomt.
Het is jammer dat de streektaol in het dagelijks leven terrein mut priesgeven, maor ’t is niet aans. Daorum vandage een paar mooie Drentse uutdrukkings en woorden die we eigenlijks niet vergeten moet.

As iene graag an’t woord is, dan het dat in Drenthe: ‘Die gruit de spinnewebben niet veur de mond’.

Veur het spreekwoord van Johan Cruyff ‘elluk foordeel hep se nadeel’ is d’r al hiel lang een streektaol alternatief: He’j knienen, dan he’j ok keutels.

Zölf gebruukte ik lest argens het woord ‘verinneweert’.
“Wat?” vreug een collega.
Finaal kapot betiekent dat.
Ok het woord ‘franterig‘ is zu’n woord dat niet overal bekend is; het stiet veur chagerijnig, gauw anbrand.

As een Drent met iene prat die haost gien tied hef veur een praotie, dan vrag e “Moe’j hen heuien of zo?

Veur iene die altied commentaar hef op van alles en nog wat en zölf bijna niks uut stee zet is ok een hiele mooi uutdrukking: ‘een zittend gat hef altied wat’.

Was d’r vrogger iene overleden dan zee mie va soms eufemistisch: ‘Die hef de klompen an de kaante zet’.

Schoonzeun Jon hef een half jaor bij oons in huus woont en hef soms een Drentse tongval in zien Nederlands. Daor bin ik stiekem wel een beetie trots op.
Lest mus e nog eem hen de wc veurdat e in de auto stapte, toen zee e: “Ik gao nog eem de eerappels ofgieten”
Ik weet niet iens of dat nou een Drentse of een Waningse uutdrukking is, maor wij holt em in oons gezin in ere.

Gusteraomd hadden wij een feessie met de familie Waninge: schoonzussie weur 65.
Wij kwamen bij mekaar in de kantine van een aandere schoonzus en zwaoger. Die hebt een mini-camping en daor is wat meer ruumte um zu’n verjaordag te holden.
Wij zaten keurig anderhalve meter uut mekaar; op de deuren zat een mooie sticker.

Hol afstand dus: twee Drentse heideschaopen.

Reageren

23 mei: Ali Brals-Luinge

Door Ada

Op 23 mei 2020

In Streektaol

Woensdagmiddag leup in ik Zuidlaoren eem naor de collega’s in een aander gebouw um te zeggen dat ik gung verhuuzen naor Grunn’n.
De psychiater van de kliniek reup: “Ik heb nog wat voor jou!”
Hij haar mij ooit op een karstbijienkomst van oonze afdieling het kerstverhaal van Pieter veur heuren lezen en wus dat ik ‘van de streektaol’ bin.
De man prat altied keurig Haarlemmerdieks, maor komp oorspronkelijk uut Grunn’n, dus as wij wilt kunt wij plat met mekaar praoten. Moar dat doe j’ ja niet op ’t wark.

Hij was wat an ’t opruumen west (wie niet…) en haar een boekie vunnen waorbij hij an mij haar moeten denken.
Hij overhandigde mij (met anderhalve meter d’r tussen) een klein boekie van Ali Brals-Luinge ‘en toen…..zag ik….’
Maor daor bin ik wies met!
Het is een boekie uut 1977.
Toen was ik 16.
Ik preut alle dagen Drents met iederiene um mij toe, behalve met de leraren op schoele en met de dominee.
Maor ik was totaal niet geïntereseerd in Drentse schrievers zoas Ali Brals-Luinge.
Mien olders luusterden altied naor de RONO, dat in 1977 overgung naor Radio Noord.
Op zaoterdagmörgen was d’r dan een programma dat hiette ‘de Stamtaofel’ met Wienus van der Laon. “En veur de winnaar een maauwhemd van Radio Noord en een dikke taorte!” As puber vun ik daor wel wat van. (….)
Ik haar mien eigen zender (Hilversum 3) en mien eigen muziek, verzameld op cassettebandjes.

Pas toen ik halverwege de dartig was, ontmoette ik Ali Brals-Luinge op een aomnd van een vrouwenvereniging, waor wij as duo zungen.
Wat een grappig meinse.
Wij lachten oons de buze uut; veurig jaor schreef ik daor al ies over. Ik citeer uut dat Nederlandstalige blog:
Ooit woonde ik een lezing bij van een mevrouw die een grappig boekje had geschreven in het Drents, ze had een heel komisch verhaal. Ze voerde een klein toneelstukje op als een drentse vrouw die belde met de moeder van een vriendinnetje. Die moeder kwam uit het westen van het land.
“Nou bink wal wat zenuwachtig, heur” vertelde ze aan de zaal “want nou moe’k ‘in’t hoge” (hooghollands bedoelt ze)
Ze voerde een hilarisch gesprek, waarin ze allerlei dingen verkeerd zei, maar één zin is me bijgebleven. “Dat maak ik klaar met sijpels. SIJPELS! U weet wel, daar as je altijd zo van moet reren!”

Wij kochten destieds het boekie ‘En toen … en toen…”, een boekie met guutige gezegden uut mondties van smorkies, prugelies en porkies’ en daor heb ik later bij zangaomnds enzo nog dankbaar gebruuk van maakt.
En nou kreeg ik zomaor een aander boekie dat Ali uutgeven hef.
Kedoogie!
Ali is overleden in 2009; ze is 89 jaor worden.
Ze hef veul betiekent veur oonze streektaol.
Wo’j wat meer over heur weten?
Hierbij een link naor een artikel over heur op de website ‘het Geheugen van Drenthe’.

Reageren

14 april: Postuum monument.

Door Ada

Op 14 april 2020

In Streektaol

In oktober deur ik met an een schriefwedstried van het Huus van de Taol. Die wedstried haar as thema ‘Vrij’ in het kader van 75 jaor bevrijding, maor het much ok over aandere vormen van ‘vrij weden’ gaon.
As basis veur mien verhaol nam ik het blog ‘Een meisje van acht‘ dat ik over mien moe schreef in mei 2017. Maor een blog is wat aans as een verhaol, dus ik gebruukte wel het gegeven, maor paste de vorm wat an.
Het verhaol kreeg de titel ‘Hoe vrij bi’j?’

In oktober stuurde ik mien bijdrage in en half meert was ik die hiele wedstried al vergeten.
Op de eerste mörgen dat wij thuusbleem in verband met het Coronavirus, op vrijdag 13 meert, was ik behoorlijk van de kaorte. D’r maalde mij zeuveul deur de kop dat ik mien aodemhaling bij de dagelijkse yoga/pilates niet under controle kreeg. Zenewachtig zat ik te bedenken hoe het dan allemaole mus op mien wark en met al die aandere dinge die de kommende weken in mien agenda stunnen en ofzegd mussen worden.
En toen belde Baukje Bloemert van het Huus van de Taol.
Ze haar een mooi bericht veur mij: mien verhaal haar de tweede pries wunnen.
Dat was net eem te veul op iene dag; maor wel hiel mooi netuurlijk!

Baukje vertelde dat de priesuutreiking eind meert niet deur kun gaon, maor het verhaol zol publiceerd worden in de Zinnig van april.
Zinnig is een Drents tiedschrift, een uutgave van het Huus van de Taol / Het Drentse Boek en is veur iederien die wat met Drenthe, Drenten en de streektaal hef.
Vanof het begun bin ik d’r op abonneerd.
Ofgelopen dunderdag veul de neie Zinnig op de deurmatte.

Met een foto, commentaar van de jury en het verhaol.
Tweede pries; wunnen met een verhaol over mien moe.
Mien moe, waor ik het minder goed met kun vinnen as met mien va.
Mien moe, die niet zo vertellerig was as mien va en die gien ingewikkelde discussies voerde.
Die gien vrömde talen beheerste en die veural hiel goed was in het zörgen veur heur gezin en heur huusholding.
Toen mien va in 2008 overleed miste ik mien rots in de branding verschrikkelijk, maor umdat hij wegveul kwam d’r meer ruumte veur mien moe. Ik bracht meer tied met heur allent deur, ik maakte een levensboek veur heur en leerde aandere kaanten van heur kennen. Gung heur ok beter begriepen. De leste 9 joar van heur leem weu ze zunder mien va van Fré Vrieswijk weer meer Fré Boelen.
Dit verhaol in de Zinnig over dat moment in de auto is mij zo dierbaar, umdat het mij nog weer wat dichter bij heur bracht en het achterof de leste keer was dat ik met heur naor tante Trijn gung.

Verrast was ik deur het oordiel van de jury, die de wiesheid van mien moe benuumt.
Daor heb ik lang over naodacht.
Wiesheid is wat aans as intelligentie.
Hierbij een link naor een PDF met het verhaol.
2019.10.31 Hoe vrij bi ‘j
Een postuum monument veur mien moe.

Reageren

27 meert: Gebak op straote!

Door Ada

Op 27 maart 2020

In Streektaol

’t Is wat.
Is je dochter jaorig, ku’j daor niet hen.
Pandemie.
Het geld veur het kedoogie hadden wij overmaakt, daor haar ze al een bestemmig veur.
“Dat kan toch eigenlijk niet, dan ziet wij heur hielemaole niet….!”
Veur ’t gemak vergaten wij eem dat oonze oldste dochter 7 jaor in Engeland hef woont en dat wij die toen ook bijna nooit vast können hollen als ze jaorig was.

Vasthollen hebt wij dizze weke ok niet daon, maor wij bint d’r wel henreden.
Dat kön best eem; ze woont in Grunn’n in de Indische buurt.
Waren wij d’r ok geliek eem uut ja!
Ik haar een bak buutenvioolties kocht en een stuk olle keze; daor ku’j heur echt met verwennen.

Balkonscene

Wij belden an, zetten de kedoogies op de trap veur de buutendeure en wachtten tot Carlijn ze op kwam halen.
Maor ze verscheen eerst op heur balkon, samen met heur Wim én Frea en Jon want die waren d’r ok. Het leek een beetie op de balkonscène van oons koninklijk huus (met WA & Maxima enzo) op prinsjesdag; ze zwaaiden in elk geval vriendelijk naor oons.
Ze zaten lekker an ’t gebak met mekaar.
Of wij ok een stukkie wollen hebben?
Nou graag, kom maor deur met die taorte.

Zij kwam bij de veurdeure, zette een gebaksbordtie neer en nam de kedoogies met.
Geen dikke smok en gien knuffel. (stun wel op het

Gebak op straote!

kaortie an de vioolties), maor wel felicitaties en gebak dus!
Stunnen Gerard en ik daor midden op straote met ’n beiden een gebakkie weg te lepelen.

Biezunder.
Zuks vergeet ie nooit weer.
Net zoas die dikke sneibulten in 1979; hier hebt wij het over 50 jaor nog over.

Wij maakt d’r wat van, maor undertussen is ’t wal slim spannend.
Wij doet oons uuterste best um oons te hollen an de veurschriften.
Op advies van de hematoloog doe ‘k nou zölfs een mondkappie veur as ik hen de winkel gao. Ik stuurde een foto van mijzölf in de gezinsapp: “Zo ga ik naar de winkel. Hoef ik ook geen lippenstift op”.
De wichter maakt d’r dan netuurlijk weer gekkigheid van.
“Of je doet lippenstift op je mondkapje…”
“oh yes!”
Nog gien drie minuten later haar ik al een bewarkte foto.
“Nieuwe trend!”
Trienen.

Wij lacht d’rum, maor wij kunt niet veurzichtig genog wezen, want over 50 jaor kunt wij de verhaolen over dizze pandemie niet meer naovertellen, maor dat wilt wij over 15 jaor nog wal graag doen.

Reageren

27 febrewoari: De geuties zit slicht vol.

Door Ada

Op 27 februari 2020

In Streektaol

Maondag stun ik vanuut oonze woonkeuken te kieken naor de strontnatte tuun. De hiele dag regen en niet zu’n beetie ok.

Gerard hef bij de anleg van de tuun destieds twee padties naor achter anlegd en naost die padties zit een geutie veur het overtollige regenwater.
Die doet goed dienst, het water löp over ’t algemien goed weg. Zo niet maondag.
De geuties stunn’n slicht vol water en dat veroorzaakte grote plassen in de tuun. Dinsdagmörgen las ik in het dagblad van het Noorden dat de Onlanden veur het eerst weer under water staot.
Goed neis, want de leste twee jaor weur het daor aal dreuger, an ’t einde van de zummer was d’r van de bestaonde vennegies niet veul meer over.
In de naozummer van 2018 schreef ik daor al ies een blog over ‘de droogte voorbij’>>>
Toen ik rond half 8 dinsdagmörgen hen ’t wark ree kwam ik eerst veur Lieveren bij het Lieverse Diep langes en later, veur Zuudlaoren, stak ik de Drentse Aa over.
Bij beide rivierties stunnen de geuties ok slicht vol: hiele meren waren d’r ontstaon.
Ik moet mij bedapperen um dan niet zachies te gaon rieden, da’s netuurlijk niet handig in de spits.Vandage haar ik wat meer tied en samen met mien breur gung ik ies kieken naor het

buuten de oevers treden van de rivierties in oonze umgeving. Op drie plekken wandelden wij eem hen ’t water: veur Lieveren bij de uutkiektoren, nao Lieveren bij het Oostvoortsche Diep en bij de vistrappen achter het Sterrebos.

Machtig, wat mooi.
En wat veul water.
Op dit blog vandage twee foto’s van wat wij vanmiddag zien hebt. De eerste is nummen op het bruggie veur Lieveren op de Mensingeweg en de tweede op het fietsbruggie tussen Lieveren en Roderesch. (klik op de ofbeeldings veur een vergroting).
Maor zo mooi as in ’t in ’t echt is krie’j niet goed in beeld.
Advies: gao ies hen kieken.
Plu met, dikke jasse an, laot je verrassen.
En gao dan van ’t zummer nog een keer hen kieken; dan vraog ie joe echt of hoe het toch meugelijk is dat zu’n miezerig stroompie zukke enorme meren kan veroorzaken.
En geniet van het feit da’j zuks prachtigs zo maor naost de deure hebt.
De slogan is niet veur niks ‘Drenthe döt wat met je!’ dus laot je verwonderen.

Reageren

6 febrewaori: Wat moet ik mij daorbij veurstellen?

Door Ada

Op 6 februari 2020

In Streektaol

Zo nou en dan mag ik een aomnd verzörgen veur een karke in het Noorden met Daniël Lohues as underwarp; gusteraomnd was ik zodoende in Slien.
Daor huufden dielnemers zöch niet veur op te geven, dus dan wee’j nooit hoeveul meinsn d’r komt. Ik haar vieftig programmaboekies metnummen; “as die allemaole komt dan wordt ’t al wat” zee de organisatie.
Het weur inderdaod wat.
Ien van de dielnemers vertelde mij nao ofloop dat hij van te veuren dacht haar: “Een aomnd over Lohues? Wat moet ik mij daor bij veurstellen?” Dat lat zöch ok wat lastig uutleggen; d’r komt veul verschillende aspecten van de artiest Lohues veurbij en daorbij is d’r ok nou en dan interactie met de zaal.

De liederen van Lohues doet wat met meinsn.
In de pauze kwam iene naor mij toe die ontroerd vertelde dat hij de tekst van ‘Elk mens die hef zich en kruus te dragen’ veur haar lezen op de begrafenis van een vriend die psychiatrisch patiënt was. “Die zien kruus was echt van lood” en hij vertelde hoe moeilijk het west was dat ze dat kruus niet van hum hadden kunnen overnemen.
Aanderen vertelden in de onderlinge taovelgesprekken over het gevecht da’j sums wekelijks met pubers moet voeren um ze hen de karke te kriegen of over wat meziek met je döt. Vandage mailde nog een mevrouw die d’r ok was gusteraomnd over hoe belangriek de CD ‘Aosem’ veur heur en heur overleden man west is.

Veur de miesten die gisteraomnd aanwezig waren was Daniel Lohues een bekend artiest.
D’r waren ok best veul die al ies naor een veurstelling van hum west waren en as ik daor soms een kleine anekdote over vertelde, dan zag en heurde ik de herkenning in de zaal, wat de sfeer beslist ten goede kwam.

Ien van de underdielen van zu’n aomnd is het ‘Moordlied’.
Moordliederen waren tot het begun van de twintigste eeuw liederen waorin geruchtmakende moorden of dramatische gebeurtenissen bezungen weuden deur straotzangers die langs dörpen en steden trökken.
Lohues maakte zu’n lied over een moord op een drugsbaos in Emmen; het verhaal speult in oonze tied.
Toen ik vreug of d’r in de umgeving van Slien ok zu’n moordlied bekend was bleef het stille in de zaal, maor ien vrouw dacht dat d’r een boekie over was, ‘moordliederen in Drenthe of zo’ zee ze. Ze zul thuus nog eem kieken.

Vandage kreeg ik al een mail van heur: ze haar het boekie zölf in de kaste staon en stuurde mij een ofbeelding.
Op internet vun ik een interview met de schriefster van dat boekie. Leuk! Hierbij een link >>> naor een luusterfragment van de VPRO.
Weer wat leert.
Ik zal ies informeren bij de bibliotheek of ze ’t boekie veur mij reserveren kunt.

An’t einde van de aomnd haar ik het volk graag willen wiezen op de neie theaterveurstelling van Daniël Lohues, maor dinsdag kwam het bericht dat hij um gezondheidsredens zien hele tour of hef moeten zeggen.
Daor maakt wij oons wal zörgen um; lao’w hopen dat het een beetie metvalt.

Meer weten over een ‘Lohues-aomnd’?
Hierbij een link naor een verslag vanuut Hoogeveen>>>, daorop ku’j deurklikken naor eerdere bijienkomsten.

Reageren

14 jannewaori: Tuunhaezen en appelmaechies.

Door Ada

Op 14 januari 2020

In Streektaol

Met de mieste familie en vrienden praot wij gewoon in oonze eigen streektaol, maor sommigen bint daor niet met opgruit, dus dan praot wij gewoon Nederlands.
Zaoterdagaomnd gungen wij een kaortie leggen bij Hans en Bea in Peize die wij ok al dattig jaor kent, maor waor wij gien Drents met praot. En uutgerekend daor heurden wij een Drents woord dat wij nog nooit heurd hadden.
Tuunhaeze.

Hoe kwamen wij daor nou bij?
Het begunde d’r met dat Gerard vertelde dat wij in mei dit jaor 40 jaor verkering hebt en dat wij daorum een weekendje weg bespreuken hadden.
“Wij hebben deze week al 51 jaar verkering” vertelde Bea.
Ie hebt altied baos boven baos.
Bea vertelde dat ze nog slim jong was toen ze met Hans thuuskwam.
“Wat vonden je ouders daarvan?” vreug ik.
“In eerste instantie waren ze niet blij met een ’tuunhaeze’.
Hans was die tuunhaeze, want die zat op de tuunbouwschoele in Frederiksoord, waor Bea destieds woonde. Meer daorover weten? Lees heur bijdrage in rubriek Lezer van de maond.

Tuunhaeze. (Afb. David Mark via Pixabay)

De leerlingen die op die tuunbouwschoele zaten hadden niet zu’n beste naom in die umgeving umdat ze nogal ies de bloemegies buuten zetten. Eigenlijk wel logisch a’j op de tuunbouwschoele zit, maor dit terzijde.
Moar volgens Hans waren dat veural de luu die verder weg kwamen en die in de kost waren bij gastgezinnen in Frederiksoord. Hij kwam zölf uut Möppel en woonde nog bij zien olders thuus en kreeg van die bovengenuumde bloemegies nooit veul met.

Dat het goed kommen is met heur verkering is wal duudelijk, anders hol ie ’t gien vieftig joar met mekaar uut.
Het woord ’tuunhaeze’ hebt wij nog wel eem ontleed met mekaar.
Wij preuten in Hoogersmilde ok met die ‘ae’, van de beroemde bokkewaegen die over de Smilde kwam jaegen en het waeter dat tegen de glaezen klaetert.
Het woord ‘haeze’ hadden wij in de jaoren ’80 an de Vaortweg in Smilde al ies deur buurman Vos in een uutdrukking heuren gebruuken. Hij zag iene lopen die ’t bien breuken haar en zee: “Die vangt gien haezen meer!”
De taol die in Frederiksoord praot wordt is, net as het Smildigers, verwant an het Stellingwarfs, een underdiel van het Nedersaksisch.
Goed om te ontdekken dat Hans & Bea en wij toch gewoon ‘Saksen under mekaar’ bint.

Ze praot het dan wel niet, maor ze kunt het wal verstaon.
Dat bleek ok uut het kovviekoppie dat ik veurzet kreeg.
Want och man, wat ku’j ’t d’r an toe hebben.
An kovvie.
Met een appelmeisje.
Appelwichie.
Appelmaechie in het Smildigers.

Reageren

14 december: Denk an mie.

Door Ada

Op 14 december 2019

In Streektaol

Vandage een blog in de streektaol met een Twents tintje.
Tiedens oonze körte vekaansie in Ootmarsum beklömmen wij vanzölfs ok de Kupersbarg, wereldberoemd in Twente.
Nou ja, barg….. heuvel.
Bij ’t hoogste punt is een uutkiekpunt inricht met een oriënteringstaofel; dan ku’j opzuuken wat a’j ziet a’j in een bepaolde richting kiekt.

Veurda’j dat uutkiekpunt opklömt is d’r een klein rotstuuntie inricht waor een manshoog beeld stiet van Jezus an ’t kruus.
Dat zie’j wel meer in die umgeving, het is ja een katholiek gebied.

Under zien voeten stiet een tekst:

Goodn dag vriend,
Waor zal t zoa drok op an?
Doo toch hèènig an.
Ie möt nich vergetten
da k dr ok veur oe bin.
Bliew geröst efkes stoan
en denk an mie.

Dizze tekst scheut mij deur ’t heufd toen ik ofgelopen weke eem bij de Action naor binnen mus.
D’r stun een onafzienbaore rij bij de kasse en de wichter achter de balie hadden de wangen rood van de stress.
Klanten stunnen met karstballen, karstlochies, karstslingers, karstbomen, kastpakpapier, en karstkedoogies under de arm te wachten tot ze an de beurt waren.
Doo toch hèènig an……en denk an mie.
Want ja, daor is het met karst toch allemaole um begunt?

Reageren

13 november: Eem in ’t Nedersaksisch

Door Ada

Op 13 november 2019

In Streektaol

Toen ik vrogger as kiend wel ies met mien olders in Duutsland was, verteul mien va altied da’j vlak over grens gewoon joen eigen streektaol kunnen praoten.

Dat deur hij dan ok.
Hij preut vloeiend Duuts, maor hij vun ’t mooier as ’t in ’t Nedersaksisch kun.
Hij verteul oons daorbij van het Noord Europese Hanseverbond uut de dattiende en vittiende eeuw; het Nedersaksich was toen een taol die praot weur in het hiele handelsgebied van dat verbond.
Netuurlijk ha’j toen ok al verschillende dialecten. In Grunn’n was de tongval wat aans as in de Achterhook en in Oldenburg en Bremen preuten ze aans as in Lübeck en op Rügen, maor het was ien taol en de luu kunnen mekaar goed verstaon.

In de dierentuun in Nordhorn nam ik de proef op de som.
Tegen de vrouw die oons koffie kwam brengen in de harbarg begunde ik het Drents en zij preut in het plat-Duuts terugge.
Maor dat was biezunder!

Netuurlijk mussen wij het er toen ok eem over hebben.
Zij verteul dat Nedersaksisch praoten allent maor kun met luu van de oldere generaties* die de streektaol nog leert hebt.
De jongelui leert het tegenwoordig niet meer. Heur kinder niet en oonze kinder ok niet.
Ie woont in Duutsland en dan praot ie Duuts of ie woont in Nederland en ie praot Nederlands, d’r zit gien grensgebied meer tussenin.
Zunde zunde zunde, daor waren wij ’t wal over iens.
Maor wij kunt het ok niet meer truggedreien.

Hoe dat tegenwoordig giet weur duudelijk deur neef Cor (15).
Hij wol wat kopen in een winkeltie bij een tankstation met körtingsbonnen die as hij bij het toiletbezuuk kregen haar.
Hij prebeerde dat in ’t Duuts uut te leggen an de medewarker bij de balie, maor die begreep hum niet.
“You can try it in Englisch” zee e tegen Cor.
Maor dat was fijn, daor kun Cor zich prima in uutdrukken en ze begrepen mekaar direct. .

Toen wij ’s aomnds an de schnitzel met zwiebeln zaten in Emlichheim kun ik met die mevrouw ok gewoon in de streektaol communiceren.
Cor vun het fascinerend; hij zat d’r met verstaand naor te luusteren.
Zu’n gesprek haar e ja nog nooit heurd.
“Kan ik dat Drents ook nog leren tante Ada?”

Nederlands en Duuts bint limtige taolen en die bint an verandering onderhevig.
Wij wilt het Nedersaksisch ok graag limtig hollen, maor de warkelijkheid vertelt een aander verhaol.

Taol is ja communicatie.
En as de jongste generatie mekaar nou niet begrep in heur eigen taal maor wel in het Engels…….. wat is dan het probleem?

* confronterend um te constateren dat ik daor dus ok bij heur…..

Reageren